Eén opmerking

04/03/2003
Jan Bauwens
[email protected]

Ik geloof dat de controverse rond Pater Edward Schillebeeckx het beste aan het licht komt in zijn opvatting over de verhouding tussen het eerste en het tweede gebod, waar Schillebeeckx het over heeft in zijn artikel, getiteld: Voor medemens of God? Zin en onzin rond de 'werken van barmhartigheid'.
Bij het slot van dat artikel citeert Schillebeeckx Sint-Thomas (S.Th. II-II, q.30,a.4,ad I.): "Armen helpen is daarom een beter offer en God meer welgevallig dan direct God zelf een offer brengen", die ter verantwoording van deze uitspraak zelf verwijst naar Hebreeërs 13,16: "Vergeet ook nooit elkaar goed te doen en te helpen, want dat zijn de offers die God welgevallig zijn".
Schillebeeckx wijst erop dat vandaag zich het tweede gebod van het eerste lijkt afgescheurd te hebben, getuige de seculiere mensenrechtenverklaring. Dit opent volgens Schillebeeckx "de mogelijkheid van grensoverschrijding naar een ook religieuze of theologale humanisering van de mens".
Schillebeeckx waarschuwt dat de naastenliefde pas doeltreffend is als ze bedreven wordt omwille van de naaste zelf en niet omwille van het eigen zielenheil, en in die zin zegt hij ook dat christenen "wel iets te leren hebben van de seculariteit".
Schillebeeckx verwijt aan sommige christenen dat ze het eerste gebod aan het tweede opponeren: dat doen ze onterecht, zegt hij, want er is geen sprake van een reductie van het eerste tot het tweede gebod: het eerste impliceert het tweede, en hij argumenteert: "Anders kan ik het 'zalig prijzen' van het geven van een glas water aan een dorstige niet begrijpen. Het 'ter wille van God' kan het 'ter wille van' de noodlijdende mens enkel versterken en niet devalueren".
Ik heb één opmerking hierbij. Mijns inziens wordt in Schillebeeckx' logica het gevaar over het hoofd gezien dat in een geseculariseerde barmhartigheid het goed van de mens (dat alleen God kent) kan verwisseld worden met datgene wat de mens denkt dat goed is voor hem. En een voor de hand liggende illustratie hiervan is het (vooral door kardinaal J. Ratzinger aan de kaak gestelde) kwaad van het sentiëntisme, waarbij het geluk geïdentificeerd wordt met de afwezigheid van leed.

Reageren op bovenstaand artikel kan door onderstaand formulier in te vullen en op de knop verzenden te klikken.
Indien gewenst, wordt uw reactie anoniem op de website geplaatst (als u het vakje "Graag anoniem" aankruist). We vragen wel je bekend te maken aan de TGL-redactie door het vak "Naam" in te vullen.