Verander het politieke landschap structureel Als men een maatschappelijk fenomeen als de tot nu toe niet te stoppen opgang van het Vlaams Blok niet onder controle kan krijgen, moet men zich toch beginnen afvragen of er geen systeemfouten zitten in de mechaniek, de maatschappelijk motor, waarmee men rijdt. Volgens mij is dat wel degelijk het geval. De organisatie van de Belgische staat en de omgang met niet-Belgen is, zeker in de geesten, maar ook in veel praktijkgevallen, nog altijd gebaseerd op Artikel 1 van de vorige grondwet: "Alle Belgen zijn gelijk voor de wet". Dat is mooi. Niet mooi is wat het niet zegt: "Alle niet-Belgen zijn ongelijk voor de wet". Is deze kerngedachte nog aangepast aan de huidige tijd en zelfs maar een begin van antwoord op de problematiek die het Vlaams Blok constant en blijkbaar met overtuiging poneert? Natuurlijk niet. Kan men dit oplossen? Natuurlijk wel. Artikel 1 van de Nederlandse grondwet luidt: "Alle inwoners van Nederland zijn gelijk voor de wet". Het verschil is niet groter dan één woord, maar het landschap waarin de democratie moet én kan functioneren ziet er daardoor wel totaal anders uit. Geïnspireerd door Het Vlaams Blok pakte de Nederlandse variant hiervan (even xenofoob, racistisch en ultrarechts) uit met dezelfde slogan, ‘Eigen volk eerst’. Het laagste Nederlandse gerechtelijke niveau, een lokaal kantonrechtertje, verbood dat, want in strijd met de Nederlandse grondwet. Onder meer hierdoor kunnen in Nederland de samenlevingsproblemen wel besproken worden en zit in Nederland de ultrarechtse politiek enorm in het defensief, terwijl in België de democratie in het defensief zit. Dat laatste kan toch niet anders dan een misverstand zijn? Die kleine grondswetswijziging veronderstelt natuurlijk wel een politieke consensus en dat is in dit land wat moeilijker te bereiken (tot welke grens overschreden wordt?). Maar politici behoren mijns inziens te weten dat de organisatie van het politieke landschap toch wel hun eerste verantwoordelijkheid is, en niet die van de burger! Charter voor Democratie Maak parlementaire en politieke financiering afhankelijk van en toetsbaar aan elementaire wetten en principes, zoals bijvoorbeeld een 'Charter van Democratie'. Momenteel heeft iedere verkozene des volks het recht op allerhande financiële tegemoetkomingen en op deelname aan debatten, toegang tot de media enzovoort. Dat is theoretisch natuurlijk een zeer fraaie gedachte. Maar in een politiek landschap met zo weinig of zo slecht functionerende dijken schept men zo wel zijn eigen problemen. Er staat nauwelijks enige rem op wat het Blok kan en mag zeggen en ook zegt. Op kosten van de belastingbetaler. Zelfs wie niet mag stemmen betaalt mee (geef toe, een tamelijk perverse gedacht). Verander daarom wat Artikel 1 van de grondwet was in: "Alle (legale) inwoners van België zijn gelijk voor de wet", en maak de voordelen van de verkozenen des volks afhankelijk van het aanvaarden van deze en eventuele andere basiswaarden van de Belgische samenleving, en je krijgt een totaal andere context waarin de democratie functioneert. Is dat ondemocratisch? Ik denk het niet. Ik denk dat een politiek systeem dat het Blok tolereert en gedoogt een systeem is waartegen de burger beschermd moet worden. En de enigen die dat kunnen en ook moeten doen zijn de gekozenen des volks. Het is zelfs hun elementaire en verdomde plicht! Stemplicht Spreek in het kader van migranten nooit meer over stemrecht maar alleen nog over stemplicht. Ik denk dat dit psychologisch een heel helder plaatje is. Iemand een recht geven, lijkt een grotere opoffering of toegeving, iemand een plicht opleggen is dat natuurlijk niet, of toch in veel mindere mate. Ik ben persoonlijk ook nog nooit één migrant tegengekomen die specifiek stemrecht vroeg of afwijzend stond tegenover stemplicht. De Belgische en Vlaamse politici die hier in hun retoriek constant op inspelen, spelen dan ook een bijzonder onconstructief en intellectueel oneerlijk spel. Het verandert een echt debat in een vals debat. Kandidaat-kiezers vragen geen voorkeursbehandeling in vergelijking met de gemiddelde Belg. Wat dat mijn inziens nog veel erger maakt, en eigenlijk een zware professionele fout is, is dat iedere politicus die in die termen spreekt (Karel de Gucht – voorzitter van het liberale VLD - op kop) op die manier het Blok constant gelijk zit te geven, althans in de ogen en oren van de oppervlakkige waarnemer, en helaas behoort een groot deel van de Vlaamse kiezers tot die categorie. Tewerkstelling Schep een nationale consensus over migrantentewerkstelling. Ik ga er even vanuit dat de gegevens bekend zijn, namelijk een werkloosheid die onaanvaardbaar veel hoger ligt bij migranten dan bij niet-migranten, met alle breed-maatschappelijke gevolgen vandien. Dat schept en verklaart heel veel van de samenlevingsproblemen, lijkt me. Die ongelijkheid kan bovendien niet anders verklaard worden dan vanuit systematische discriminatie van de migranten. Door wie? Door de Belgen natuurlijk. Deze discriminatie begint helaas op het hoogste niveau, namelijk bij de Belgische staat. De staat stelt alleen in heel specifieke en uitzonderlijke gevallen migranten tewerk. De staat is een afspiegeling van de Belgen en niet van de Belgische samenleving, die tien procent migranten telt. Dat is in deze eeuw een heel bijzonder en pijnlijk misverstand. De staat, en dus haar politici, zijn dan ook bijzonder slecht geplaatst om in het tewerkstellingsdebat het morele voortouw te nemen. Dat is niet alleen jammer, maar zonder meer tragisch. In een stad als Antwerpen bijvoorbeeld zie je achter bijna geen enkel loket, achter nauwelijks één kassa, in bijna geen enkel uniform, in bijna geen enkele postwagen, ziekenwagen of wat dan ook, ooit één migrant. Wat een kolossale gemiste kans! Daarom onder meer 'kennen' de mensen de migranten alleen van toogpraat en cowboyverhalen of vanuit de schunnige retoriek van het Blok. Dat kan vrij gemakkelijk heel anders, gewoon door de systematische discriminatie te benoemen en te beëindigen. Omdat de gehanteerde retoriek over alle media en heel Vlaanderen uitdijt, zijn onder meer de kieseffecten op termijn ook over heel Vlaanderen zichtbaar. Inburgering Denk eens grondig na over die inburgeringsretoriek. Als de Vlaamse politici over het Blok of over de migrantenproblematiek spreken, is de eis tot inburgering nooit verder weg dan de volgende spreker of de volgende zin. Men stelt het zo voor alsof de Belg de benadeelde partij is. Terwijl tal van studies en cijfers absoluut het tegenovergestelde bewijzen, namelijk dat het de migrantengemeenschap is die zowel qua scholing, huisvesting, werk, medische en justitiële behandeling zwaar en onredelijk gediscrimineerd wordt. Desondanks kunnen bijvoorbeeld over zoiets simpels als de stemplicht met bijvoorbeeld Karel De Gucht geen twee zinnen gewisseld worden zonder dat hij het over inburgering heeft. Dat de tweede of zelfs de derde generatie migranten nog altijd niet ingeburgerd is, ligt in de allereerste plaats toch aan de systematische discriminatie door de Belgische samenleving in plaats van aan de migrantengemeenschap. De migrantengemeenschap is het slachtoffer en niet de dader van de discriminatie die zij ondergaat. De gegevens ter staving van deze discriminatie zijn overdonderend aanwezig. Het neveneffect van de tot nu toe gehanteerde retoriek is helaas wel dat de kiezer daardoor het griezelige gevoel heeft of krijgt dat het Blok in wezen gelijk heeft, namelijk dat de migranten het begin en het einde van het probleem zijn. Niets is minder waar. Migranten kunnen niet inburgeren als daarvoor niet de minimale voorwaarden worden geschapen. En de allereerste lijkt me toch wel niet-discriminatie. Maar de gehanteerde retoriek schept het omgekeerde beeld. Geen wonder dat kiezers dan tot raar en opmerkelijk kiesgedrag komen! Jeugdcriminaliteit Pak de jeugdcriminaliteit aan met een combinatie van snelrecht en alternatieve straffen (maar wel in die volgorde). Helaas is dit een uitmuntend voorbeeld van een problematiek waarrond in Vlaanderen en in België geen positief debat mogelijk is omdat het bij voorbaat verpest, scheefgetrokken en misbruikt wordt door Het Blok. Maar desondanks: bijna alle mensen van goede wil die ik in deze stad ken (ik woon er sinds '68) zijn het erover eens dat dit een kernprobleem is waarbij het dweilen is met de kraan open. De dader(tje)s lopen bij manier van spreken een kwartier later weer op straat en doen een half uur later weer hetzelfde. Dat de niet-erkende machtsstructuren van de vaak kansarme gemeenschap, waar deze 'daders' vaak uit voortkomen deze problematiek niet kunnen oplossen, is nogal evident. Ik zie, louter als mens van goede wil en zeker niet als specialist ter zake, een recept met drie ingrediënten: snelheid van afhandeling; alternatieve straffen met veel ingebouwde pedagogiek; en inschakeling van de woongemeenschap waartoe de 'dader' behoort. Het derde element lijkt me even belangrijk als de twee andere. Men moet ophouden met hele gemeenschappen uit te sluiten maar ze juist inschakelen in de oplossingen. Dat kan natuurlijk alleen werken vanuit een positief klimaat en niet vanuit systematische en structurele discriminatie. Samen Het bovenstaande is een zestal ideeën vanuit de onderliggende analyse dat het tij alleen maar efficiënt gekeerd kan worden door een ander kader te scheppen, en dat zowel structureel (via de grondwet), als mentaal (via een andere retoriek) als concreet (via bijvoorbeeld tewerkstelling). De (Vlaamse) politieke partijen moeten het hier wel over eens worden, anders werkt het gewoon niet. Het inzicht zou nu toch gerijpt moeten zijn dat geen enkele partij alleen het Blok aankan. Zo doorgaan is dus niet echt de oplossing.