De binnentuin staat voor het georganiseerde leven volgens de heersende waarden, normen en regels. Die tuin moet je goed onderhouden, maar als het leven niet groter is dan die binnentuin is het armzalig. In je eigen binnentuin ben je thuis, je kent de codes en de woorden. Wie in die tuin leeft, wordt nooit ondersteboven gehaald door datgene wat buiten de eigen grens valt. "Het gevoel dat hij de tuin goed verzorgt en zijn blindheid voor alles wat erbuiten ligt maken hem wat zelfgenoegzaam."

Om wat meer zicht te krijgen op buitentuin-ervaringen zouden we het spoor terug moeten volgen van de ontslagen collega van Hammarskjöld. Hoe is het die anonieme persoon verder vergaan? Heeft hij zijn dagelijkse leven verder geleefd? Hoe gaan mensen zoals hij eigenlijk verder? Hoe gaan ze om met een ingrijpende verlieservaring zoals een ontslag? En wat kunnen wij binnen kerk en samenleving daarvan leren?

    Rugklachten

De ervaringen van de collega van Hammarskjöld blijven voor ons onbereikbaar, maar misschien heeft het verhaal van Johannes ons iets te zeggen. Het is een verhaal van een man die ontslagen werd omwille van gezondheidsklachten. Johan werkte als conciërge bij een school voor verstandelijk gehandicapten en kreeg rugklachten. Die rugklachten gingen niet over. Uiteindelijk werd hij arbeidsongeschikt verklaard en kreeg hij een WAO-uitkering. Wat maakt het verhaal van Johan zo bijzonder? Johan slaat met zijn verhaal een brug tussen de binnentuin en de buitentuin. Door zijn ontslag kwam hij in de buitentuin terecht. Johan verloor zijn baan en zijn rug maar bleef niet bij de pakken zitten. Hij werd actief als vrijwilliger in een belangenorganisatie van arbeidsgehandicapten. Hij is medeoprichter van de WAO beweging in zijn woonplaats, hij werd lid van een provinciale werkgroep van 'De Arme Kant van Nederland', is individueel belangenbehartiger van mensen met financiële problemen, en actief binnen de diaconie van zijn kerk.

Johan en zijn vrouw hebben drie volwassen kinderen. Als gezin hebben zij in het verleden grote financiële zorgen gehad. "In de tijd dat de kinderen gingen studeren zaten we avonden aan de keukentafel om in dubbeltjes uit te rekenen hoe we het moesten redden. Ik weet wat armoede is en vanuit die ervaring heb ik mensen kunnen helpen die er ook in zitten. Zo heb ik een gezin kunnen begeleiden met schuldproblemen. Met hen heb ik in de loop der tijd een sterke band opgebouwd."

Johan is actief in de marge van de samenleving, in de buitentuin van de samenleving. Er bestaan professionele instellingen voor schuldhulpverlening, maar die werken volgens bepaalde codes en procedures. De ervaring van Johan wijst uit: hoe groter de instanties, hoe meer afstandelijkheid. "Ze begrijpen minder van de specifieke situatie waarin mensen verkeren", aldus Johan. "Iedereen is daar klant in dezelfde situatie en de professionele hulpverleners hebben daardoor minder oog voor de bijzonderheid van mensen. Als je dicht bij de mensen staat, kun je echt iets betekenen voor ze."