Al jarenlang lees ik TGL, op de verschillende plaatsen waar ik ben in Brazilië. En ik lees en mediteer altijd met belangstelling jullie tijdschrift. In het laatste nummer (99/5) dat ik enkele weken geleden ontving, vond ik weer verschillende goede artikels. Zo over Dom Hélder Câmara, de Braziliaanse bisschop en bisschop van een ándere kerk. Maar ook Dan nog. Over de aantrekkingskracht van het boeddhisme in de actuele crisis, en zo ook, van Frans Maas Na de top volgt de afdaling. Ook in Brazilië krijgt het geloof een ander gezicht. Ik lees hier in Brazilië allerlei soorten boeken. Zo ben ik in De drie-eenheid, de gemeenschap en de bevrijding van Leonardo Boff aan het lezen, vooral vanwege de uitspraken en de beleving over de H. Drie-eenheid. Het boek is in z’n tweede editie (1986) en heeft ook als titels op de kaft: De Allerheiligste Drie-eenheid is de beste gemeenschap. Ik schrijf jullie deze keer iets over dit boek waar ik zeer over versteld ben. Het staat in het vierde hoofdstuk: Het dogmatisch begrip van de Allerheiligste Drie-eenheid in het gedeelte: Het 4^de concilie van Latrão: harmonie tussen de immanente Drie-eenheid en de economische Drie-eenheid. De zin luidt: “De Drie-eenheid is het enige principe van alle wezens, Schepper van alle dingen, zichtbaar en onzichtbaar, geestelijk en lichamelijk, ofwel, de engel en de wereld, en daarmee de mens als term er tussen, bestaande uit geest en lichaam. Satanás en de andere duivels werden door God geschapen, goed van natuur, maar werden slecht; en de mens zondigde onder de insinuaties van Satanás.”

Ik vraag me af of Leonardo Boff tegenwoordig zo iets zou opmerken over Satanás of Satan. “Geschapen door God...” Daarin is toch wel iets veranderd. Satan is goed van natuur, zo zegt hij, maar werd slecht. Alle mensen zijn tenslotte zo: goed van natuur, maar kunnen slecht worden, in de zin dat ze zich niet bevrijden. Om zich te bevrijden hebben ze een vrije wil gekregen. Maar allen, heel de natuur zijn/is onvolmaakt. Alleen God zelf is volmaakt. Hoe kan iemand het slechte willen doen en andere verleiden, als hij in de grond het goede heeft en wil? Blijft de vraagt: Kan God het slechte scheppen?

Ik geloof dat dit tegen zijn natuur is. Het grote geheim blijft dat de mens zelf door zijn vrije wil het minder goede of het slechte doet. Zo ook in de natuur. Het grote geheim blijft dat het universum gedeeltelijk in puin valt, met allerlei natuurgebeurtenissen die de natuur en de mens beschadigen of te niet doen. Men zegt zelfs dat de grote explosie die er in het allereerste begin was, nog steeds niet is afgelopen...

Ik schrijf dit allemaal om zo mijn gedachten een beetje over te brengen. En zo besluiten ook wij, dat alle gedachten van de mens, met al zijn theorieën, nu en dan kunnen en moeten veranderen. En zo is het met alle godsdiensten. Dit lees je ook weer in TGL. Alles verandert. Ook de kerk van Christus, ondanks de vele dogma’s en veel andere tradities. Soms kan zo’n uitspraak of decreet goed zijn voor een tijd, maar dat heeft ook zijn tijd.

Daarom ook valt het niet mee om alles zo te volgen en er een opinie over te uiten. Zelfs niet voor de kerk, zelfs niet voor de paus.

Ik wens jullie het beste met jullie tijdschrift dat ik steeds met interesse lees. En aan allen een Zalig Kerstmis en een Voorspoedig Nieuwjaar.