Een God met almacht!
11/5/2000
Tommy Elskens
[email protected]
De paus zelf, in een boek dat speciaal voor eenvoudige lieden zoals wij is geschreven, geeft antwoord op de vraag of God al dan niet almachtig is (de strekking van het antwoord is al bij voorbaat gekend, denk ik zo): Paus Johannes Paulus II, in Over de drempel van de hoop:
Vragensteller: "... hoe nu verder te vertrouwen in een God, die een barmhartige Vader zou zijn, in een God die, zoals het Nieuwe Testament het openbaart, de Liefde zelf zou zijn, als wij geconfronteerd worden met het lijden, de onrechtvaardigheid, de ziekte en de dood...?"
Zijne Heiligheid: "Zoals ik al eerder gezegd heb, bevinden wij ons in het centrum van
de heilsgeschiedenis. Natuurlijk kon u niet voorbijgaan aan datgene, wat bron van steeds
terugkerende twijfel is, niet alleen met betrekking tot de goedheid van God, maar ook met
betrekking tot zijn bestaan. Hoe heeft God zoveel oorlogen, concentratiekampen, de
holocaust kunnen toestaan? Is de God, die dat alles toestaat, nog wel werkelijk Liefde,
zoals Johannes in zijn Eerste Brief verkondigt? Ja, is Hij wel rechtvaardig ten opzichte van zijn schepping? Overlaadt Hij de schouders van de mensen
niet? Laat Hij de mens niet alleen met die lasten, en veroordeelt Hij hen niet tot een
leven zonder hoop?...
God heeft de mens geschapen als een redelijk wezen met een vrije wil en daardoor heeft God
zich onderworpen aan het oordeel van de mens. De heilsgeschiedenis is ook de geschiedenis
van het voortdurend oordeel van de mens over God. En dat houdt niet simpelweg op bij vragen, twijfels, nee,
het is een waar, echt oordeel. Het Oudtestamentisch boek Job is een voorbeeld van dat oordelen. Daar komt nog de tussenkomst van de boze geest bij, die met
nog groter schranderheid klaarstaat om niet alleen over de mens te oordelen, maar ook over
het handelen van God in de geschiedenis van de mens. Dat bevestigt datzelfde boek Job.
... Was het voor de redding van de mens noodzakelijk, dat God zijn Zoon overleverde
aan de kruisdood? Tegen de achtergrond van dit probleem moeten wij ons afvragen: kon
het ook anders? Kon God, bijvoorbeeld, zich ten overstaan van de geschiedenis van de mens,
zo overladen met leed, anders rechtvaardigen dan door in het centrum van die geschiedenis
het kruis van Christus te plaatsen? Natuurlijk zou men kunnen antwoorden, dat God zich
tegenover de mens niet behoeft te rechtvaardigen. Het is voldoende dat Hij almachtig is.
In dat opzicht moet alles wat Hij doet of toelaat, aanvaard worden. Dat is de overtuiging
van de bijbelse Job. Maar God, die niet alleen Almacht is en Wijsheid maar ook -laten we
het nog maar eens herhalen- Liefde, verlangt, om het zo maar eens te zeggen, zich te
rechtvaardigen tegenover de geschiedenis van de mens. Hij is niet de Absolute, die
buiten de wereld staat en dus onverschillig is voor menselijk lijden. Hij is de Emmanuel,
de God-met-ons, een God die het lot van de mens deelt en ook deelt in diens bestemming. ...
Als het lijden aanwezig is in de geschiedenis van de mensheid, begrijpt men waarom zijn almacht zich gemanifesteerd heeft met de almacht van de vernedering door het kruis. De ergernis van het kruis blijft de sleutel ter verklaring van het grote mysterie van het lijden, dat zo wezenlijk bij de geschiedenis van de mens hoort. Op dit gebied zijn zelfs de tegenwoordige critici van het christendom het met ons eens. Ook zij zien, dat de gekruisigde Jezus een bewijs is van de solidariteit van God met de lijdende mens. God schaart zich aan de zijde van de mens. Hij doet dat radicaal:
'Hij vernederde zich door het bestaan van een slaaf aan te nemen en gehoorzaam te worden tot aan de dood en wel de dood aan het kruis.' Hierin ligt alles vervat: al het individuele en collectieve lijden, zowel wat veroorzaakt is door de krachten van de natuur als wat een gevolg is van de vrije menselijke wil: de oorlogen, de goelag, de joodse holocaust, maar eveneens, bijvoorbeeld, die van de zwarte slaven uit Afrika."
Met oprechte excuses voor het her en der inkorten van de tekst.
