Zo vaak diezelfde simplismen
12/5/2000
Marc Bittremieux
[email protected]
Tal van reacties van mensen in dit discussieforum (zo vaak ingeleid door 'ik ben geen theoloog e.d.') tonen aan hoe volwassen mensen (in hun vakgebied wellicht verstandig en hoogontwikkeld) op het vlak van geloven het 'plechtige communie'-niveau nauwelijks ontgroeid zijn.
Er is immers een bewustzijnsevolutie in alle godsdiensten vast te stellen waarbij mensen
evolueren van archaïsch denken (het niveau van de pasgeborene, de coma-patiënt, de
zwaar-dementerende bejaarde,...) over magisch denken (het niveau van de peuter en kleuter) naar het mythisch denken (het denken van het lagere school-kind tot beginnende puber -dit is een geloven waarbij men in de werkelijkheid naast de huidige wereld een soort 'tweede' wereld, een bovenwereld, meent te moeten herkennen (cf. een hemel, hel,
vagevuur- een leven met mythische personen zoals Lady Diana en andere geïdealiseerde
figuren, binnen- en buitenkerkelijk) die invloed uitoefent op de ervaringswerkelijkheid,
o.a. via rituelen...). Dit mythische denken vereist dogmatisch geloven.
Een aantal mensen overstijgt dit mythisch denken (zoals ook het mythische denken het magische denken overstijgt) door rationeel te gaan denken. Ook het rationele is geen eindpunt. Dit denken wordt overstegen door spiritueel of mystiek
denken. Maar vanuit dit laatste niveau wordt in dit discussieforum (spijtig genoeg) weinig
gereageerd.
Wat stel ik vast: steeds weer gaan mensen in de clinch met elkaar: de enen denken mythisch, de anderen rationeel. De ene verkettert dan de andere:
a: geloven is letterlijk geloven, b: geloven is context-gebonden geloven,
a:
geloven is 'wat de kerk zegt', b: geloven is altijd ondergeschikt aan het
persoonlijk geweten (en ga zo maar door tussen a versus b).
Onzinnige discussies,
onzinnige verwijten naar elkaar. Een opeenstapeling van categoriefouten.
Ik zou zeggen 'respecteer elkaars mening'... maar de boude uitspraken van de enen (vaak de
mythisch denkenden) kunnen niet getolereerd worden door de visie van de anderen, omdat zij
zo veroordelend zijn voor zovele anderen.
Ik ben godsdienstleerkracht (en ik hoor sommigen wellicht zuchten: jaja, als
zo iemand voor de klas staat...) en pleit om jonge mensen OP-te-VOEDEN in
hun geloof, voorbij het plechtige communiegeloof: we dienen onze jeugd op te voeden tot
meer dan mythisch denken, zodat zij ruimdenkender worden, zodat zij verder ontwikkelen dan
het communie-niveau van de 12-jarigen - het 'clubjesdenken', het mythische
lidmaatschapsdenken. Net zoals Lao-tse niet als honderdjarige geboren is, is Jezus niet...
(vul maar tal van dogmatische stellingen van het christelijk geloof in), is Mohammed niet... , is Mozes niet door de Rode Zee getrokken zoals een letterlijke lezing van 't
bijbelverhaal suggereert, is de wereld niet gecreëerd zoals het scheppingsverhaal
suggereert, enz....
Een rationeel denkend mens heeft tal van deze uitspraken reeds naar de
prullenmand gekeild (terecht), maar ze blijken steeds mensen te doen
struikelen, waardoor ze veroordelen, beschuldigen, kwetsen, verketteren.
Vooral de mensen die mythisch geloven, alsof er slechts één waarheid
bestaat. Er bestaan immers wel waarheden, maar dit zijn steeds
deelwaarheden, nooit absolute: voor altijd, voor iedereen en overal geldig.
Wie deelwaarheden verabsoluteert, wie details of bijkomstigheden tot
kernwaarheden herleid bezondigt zich aan 'fundamentalisme' en voelt zich
onbehaaglijk als een rationeel denkend mens 'redelijke' argumenten naar voor brengt. Het
enige dat hem/haar rest is vernietigend veroordelen (wat het mythische, dogmatische
karakter van de veroordeling bevestigt). Gevolg: nieuwe rationele argumenten, die terug
banvloeken en excommunicaties uitlokken.
Dit discussieforum van TGL doet mij verzuchten: Kijk niet meewarig en
vernietigend naar de mensen die mythisch geloven, èn voor de anderen:
verketter de rationeel denkende mensen niet.
Stop met elkaar aan te vallen, maar vertel of getuig van je geloof, op jouw
niveau... al hoop ik dat uiteindelijk ruimte gegeven wordt aan mensen die
hun plechtige communie-geloof overstegen zijn... TGL verdient immers meer
dan mythisch denken en meer dan verkettering van wie universeel denkt. [Het is immers een
lesje in wijsheid als een persoon als de Dalaï Lama zegt: ben
je christen, wordt dan christen, blijf dan christen -een mythisch denkend
christen zou zeggen: bekeer je, anders ben je verloren.]
Tot slot kan je bijna zeggen als 'doordenker':
Zeg hoe je gelooft en ik zeg je hoe 'oud' je denken is...
Ik weet dat dit standpunt ergernis opwekt (sommigen denken al aan de
molensteen), maar ik vind dat ik dit standpunt in dit forum moet brengen...
omdat andere standpunten soms zo zielig pathetisch zijn. Ik begin toch
meewarig te hoofdschudden.
Sorry daarvoor.