Elke Vandeperre
namens de vzw S.K.B.

Werktekst:"Voor een democratische beweging in de kerk!"

Vaticanum II (1962-’65) wekte bij vele katholieken hoge verwachtingen. Men zou de ramen van de kerk opengooien. De katholieke kerk zou zich herbronnen aan de bijbelse traditie, het gesprek aangaan met andere christelijke kerken, in dialoog gaan met niet-christelijke godsdiensten en met niet-gelovigen, en vooral... de hand in eigen boezem steken en interne hervormingen doorvoeren. Vandaag staan we daar heel ver af. De kerk blijft meestal het antwoord schuldig op de religieuze vragen van de moderne mens. In het Westen verkeert ze in een diepe crisis, vooral omdat zij de mensenrechtenverdragen, w.o. de 'Universele Verklaring van de Rechten van de Mens' (1948) ten dele blijft afwijzen.

EEN NIEUW BEGIN
Wij kiezen er niét voor om een strijd aan te gaan met de kerkelijke hiërarchie, noch om oeverloze discussies te voeren over wie, al dan niet, 'De Waarheid' in pacht heeft. Wij kiezen ervoor om onze angst achter te laten en over te gaan tot een bevrijdende praktijk. Wij vinden het daarom hoogdringend deze hervormingen in de kerk te versterken die daadwerkelijk de plaatselijke gemeenschappen vernieuwen naar het model van de oerchristelijke gemeenschap van gelijkwaardige mannen en vrouwen en naar de grondopties van het tweede Vaticaans Concilie.
Wij opteren voor vrije, autonome, beziélde, kerk-gemeenschappen die zich niet verder laten inperken door de angst voor kerkelijke hiërarchie en dogma's en breken met een mannelijke machtsgod. Heel wat gemeenschappen, groepen, parochies, en plaatselijke bewegingen laten de kerkelijke bevoogding nu al achter zich.

Deze gemeenschappen willen geworteld zijn in de katholieke traditie, maar zijn oecumenisch. Ze staan open voor het waardevolle in andere godsdiensten, kerken en religies. Ze zoeken een zo breed mogelijke samenwerking.
Ze inspireren zich aan de bijbel, het verhaal van Jezus van Nazareth en het leven van de eerste christelijke gemeenschappen. Ze blijven samenkomen om met elkaar het brood te breken en de beker te delen. Ze gaan op weg met een God van Gerechtigheid en vrede. Een God die de heelheid van de schepping wil. Een God die recht doet aan elke mens. Een God die bemoedigt en bevrijdt. Ze zoeken naar, en zetten zich in voor een samenleving waarin mensen als elkaars bondgenoten tot hun recht mogen komen, zowel op materieel als op relationeel vlak, zowel plaatselijk als wereldwijd. Ze staan positief tegenover seksualiteit. Ze zoeken naar een hartstochtelijke, ook lichamelijk beleefde manier van geloven. Wij, als gelovigen hebben het recht om zelf en samen met anderen onze zoektocht te gaan naar de zin van het bestaan, naar de invulling van God, rond de vragen die in onze samenleving vandaag leven.

EINDELIJK MENSENRECHTEN
Zoals in het Ancien Régime de macht door bloed en bodem aan de adel verbonden was, zo is in de katholieke kerk tot op vandaag sprake van 'wijdingsmacht'. Paus en bisschoppen (hoge adel) ontvangen hun macht rechtstreeks uit de hand van Jezus Christus, de Zoon van God. Priesters en diakens (lage adel) ontvangen hun macht uit de handen van de bisschop, aan wie zij 'feodale' gehoorzaamheid verschuldigd zijn.
In onze gemeenschappen moet vandaag eindelijk het zelfbewustzijn gestalte krijgen dat wij als soeverein en priesterlijk volk van God ons die macht zelf toeëigenen. De tijd is gekomen dat plaatselijke katholieke gemeenschappen zich de voltrekking van àlle riten toeëigenen, zoals voorgaan in eucharistievieringen, bij doopsel en ziekenzalving. Onze gemeenschappen kiezen zelf wie de 'toegewijde' voorgangers kunnen zijn. Onze gemeenschappen willen dat de gehele Universele Verklaring van de Rechten van de Mens overal geëerbiedigd wordt, in de eerste plaats in de kerk zelf.

EEN SAMEN-OP-WEG-KERK
Wat wij opbouwen zijn nieuwe kerkgemeenschappen van gelijken. Oefenplaatsen in bijbelse democratie. Vrije ruimten waar mensen met hun zoeken naar spiritualiteit, met de honger van hun ziel en met hun dagdagelijkse praktijk van hoop en weerbaarheid thuis kunnen komen, waar zorg wordt gedragen voor de meest kwetsbaren, voor het meest kwetsbare in ieder van ons. Daarom willen wij dat in onze kerkgemeenschappen niemand wordt uitgesloten uit ambten of beslissingen omwille van haar of zijn geslacht, afkomst of levensstaat.

Het tweede Vaticaans Concilie heeft gekozen voor een kerk als 'Volk Gods'. Daarmee wil het gemeenschapskarakter uitgedrukt zijn: de kerk is een zaak van alle deel-nemers en deel-hebbers, een gemeenschappelijke zaak. De vraag naar een niet-hiërarchische, maar democratische cultuur in de kerk volgt dan ook uit deze conciliaire Volk-Gods-gedachte. Daarom keren wij terug naar een synodale of conciliaire praktijk van de kerk: locale, provinciale, regionale, globale of oecumenische concilies. Deze synodaliteit is geworteld in de traditie van alle kerken. Zij is een constitutief element van de christelijke traditie sinds het eerste concilie van Jeruzalem in 48 n.C. Dit impliceert deelname of participatie van alle kerkleden aan het leven en de beslissingen van de kerk, en dus medezeggenschap, inspraak en medeverantwoordelijkheid (sensus fidelium). Het impliceert ook pluraliteit of verscheidenheid van denken en handelen, en tolerantie ten aanzien van andere meningen en gedragingen, gebaseerd op het evangelie. Het impliceert de bereidheid om alle charisma's aan bod te laten komen. Het betekent alleszins gezamenlijk zoeken, dialoog, overleg, beraad, verantwoording en collectieve besluitvorming. Wellicht kan men dan ook zeggen dat de kerk geen politieke of sociale, maar een 'synodale' democratie is. Een 'Samen-op-weg-kerk'.

ALS EEN AANBOD
Democratisering van de kerk betekent ook altijd dat Gods heerschappij in Jezus Christus gerealiseerd wordt in de kerkgemeenschap. Dat Jezus' Geest waait door kerk en wereld. Die Geest komt over de gehele kerkgemeenschap. Daarom zullen onze kerkgemeenschappen centra zijn van permanente en effectieve dialoog.
Onze kerkgemeenschappen kiezen er voor de gerechtigheid en de eenheid in verscheidenheid te bevorderen. Op authentieke wijze willen wij delen in de vreugden en zorgen van mensen; mannen en vrouwen helpen een dieper begrip van de zin van het leven te ontwikkelen. Onze gemeenschappen zoeken de Blijde Boodschap van Jezus van Nazareth uit te dragen in een taal die mensen raakt in hun hart en in hun hoofd. Voor ons is de kerk de Grote Vergadering van het Volk van God. Het is onze gemeenschappelijke taak getuigenis af te leggen van de liefde van God.

STAANDE IN EEN INTERNATIONALE HERNIEUWINGSBEWEGING
De vzw SKB staat voor een beweging van katholieken voor een synodale kerk in België en maakt deel uit van een internationale hernieuwingsbeweging, samen met "We are Church", "Kirche im Aufbruch", "8-mei Beweging", "Pour un Autre Visage d'église et de Sociéte", "Human Rights in the Church",...

SLOTVERKLARING
Wij bieden deze verklaring aan
aan de Heilige Geest en
aan heel de christelijke gemeenschap:
als hoop voor de mensheid,
uitziend naar een beschaving waar conflicten
tussen volkeren, staten, culturen en kerken,
niet onderdrukt worden door geweld
maar in een cultuur van dialoog tot heelheid groeien;
waar vrede uit gerechtigheid ontspruit,
waar het verdriet om de ongelijkheid in de kerken
kan keren tot vreugde omwille van de integratie van allen,
waar de schepping hersteld wordt
omdat de kwaliteit van leven niet langer bepaald wordt
door vrije-markt-economie en consumptieniveau.

Zo willen wij,
dat de machten herverdeeld worden,
de eenheid in verscheidenheid bekrachtigd wordt,
de vriendschap met anders-gelovigen en niet-gelovigen gestimuleerd.
Zo leggen wij gemeenschappelijk getuigenis af
van de liefde van de God van de bijbel,
onder de naam van Jezus, gedragen door zijn Geest.

WAAR KIEZEN WIJ CONCREET VOOR?
Wij kiezen er niét voor om een strijd aan te gaan met de kerkelijke hiërarchie, noch om oeverloze discussies te voeren over wie, al dan niet, 'De Waarheid' in pacht heeft. Wij kiezen ervoor om onze angst achter te laten en over te gaan tot een bevrijdende praktijk, Wij vinden het hoogdringend deze hervormingen in de kerk te versterken die daadwerkelijk de plaatselijke gemeenschappen vernieuwen naar het model van de oerchristelijke gemeenschap van gelijkwaardige mannen en vrouwen en naar de grondopties van het tweede Vaticaans Concilie.

WIJ OPTEREN VOOR

• gemeenschappen die de Universele Verklaring van de rechten van de mens onderschrijven en de eerbiediging ervan bewaken. In de eerste plaats in de kerk zelf
• een niet-hiërarchische, maar democratische cultuur in de kerk. Wij willen een 'synodale' praktijk uitbouwen, d.w.z. zoeken naar een zo groot mogelijke deelname van alle kerkleden aan het leven en de beslissingen van de kerk. Medezeggenschap, inspraak en medeverantwoordelijkheid!
• een partijdige, politieke praktijk: de radicale keuze voor de meest kwetsbaren in onze samenleving, voor de derde en vierde wereld, voor de armen in onze eigen gemeenschappen
• een 'samen-op-weg-kerk': gezamenlijk zoeken, permanente dialoog, overleg, verantwoording en collectieve besluitvorming
• gemeenschappen die zoeken naar, en zich inzetten voor een samenleving waarin mensen als elkaars bondgenoten tot hun recht mogen komen, zowel materieel als op relationeel vlak, zowel plaatselijk als wereldwijd
• vrije, autonome, beziélde kerk-gemeenschappen. Wij willen ons niet verder laten inperken door de angst voor kerkelijke hiërarchie en dogma's.
• gemeenschappen die zich als een soeverein en priesterlijk volk van God opstellen: die zich de macht toeëigenen om hun eigen 'toegewijde' voorgang(st)ers te kiezen, om alle riten te voltrekken
• gemeenschappen van gelijken, waarin niemand wordt uitgesloten uit ambten of beslissingen omwille van haar of zijn geslacht, afkomst of levensstaat
• vrije ruimten waar mensen met hun zoeken naar spiritualiteit, met de honger van hun ziel en met hun dagdagelijkse praktijk van hoop en weerbaarheid thuis kunnen komen, waar zorg gedragen wordt voor de meest kwetsbaren, voor het meest kwetsbare in ieder van ons
• openheid voor het waardevolle in andere levensovertuigingen, godsdiensten, kerken en religies

De angst voorbij...!
EEN SAMEN-OP-WEG-KERK
Op authentieke wijze willen wij delen in de vreugden en zorgen van mensen; wij willen mannen en vrouwen, jongeren, helpen een dieper begrip van de zin van het leven te ontwikkelen. Onze gemeenschappen zoeken de Blijde Boodschap van Jezus van Nazareth uit te dragen in een taal die mensen raakt in hun hart en in hun hoofd. Uit onze praktijk moet blijken dat wij geloven in een kerk als 'de Grote Vergadering van het Volk van God'.

HOE WILLEN WIJ DIT VERWEZENLIJKEN?

• door in onze organisatie onvoorwaardelijk te kiezen voor een praktijk van democratische en collectieve besluitvorming en dialoog
• door recht te doen aan het zoeken van mensen naar vormen van vieren, riten en symbolen. Wij willen mensen ondersteunen en bijstaan in het vorm geven aan diepgaande en betekenisvolle momenten in het leven: geboorte, (homo)huwelijk, scheiding, dood, nieuwe verbintenissen, keuzes,... Wij willen het begrip 'sacramenten à la carte' positief uitdiepen, d.w.z. met aandacht voor de concrete mensen, met een voorkeur voor armen, arbeiders, uitgeslotenen,...
• door gebruik te maken van de zorg, de creativiteit en het talent van de vele pastoraal-bewogen krachten die er in onze gemeenschappen voor handen zijn. Wij weten ons op liturgisch, noch op andere terreinen van het kerkelijk leven afhankelijk of beperkt door de kerkelijke hiërarchie
• door in onze gemeenschappen onze eigen 'toegewijde' voor-gang(st)ers, te kiezen. Vrouwen en mannen gaan voor in vieringen als ze daarvoor door de gemeenschap zelf gevraagd worden, los van het 'gewijde ambt'. Wij willen zoveel mogelijk financiële middelen verzamelen om mensen in die autonome gemeenschappen te werk te stellen.
• door autonome, kritische vormingsinitiatieven ten dienste van de synodale beweging in de kerk te bevorderen
• door een draaischijf te zijn voor mensen die elkaar willen ontmoeten rond hun eigen zoeken te geloven, zoeken rond gemeenschap-vormen
• door het onrecht in kerk en samenleving te ontmaskeren en aan te klagen