Actieve euthanasie versus 'passieve' euthanasie
30/3/2001
Luc Van Gorp
[email protected]
Er is een duidelijk onderscheid
tussen enerzijds actieve euthanasie en de zogenaamde passieve euthanasie. Als we
over euthanasie spreken moeten we goed weten waarover het in feite gaat.
Actieve euthanasie is het levensbeëindigend handelen waarbij die handeling
gesteld wordt door een andere dan de patiënt zelf met de dood tot gevolg.
Het stopzetten van of het niet starten van een zinloze medische behandeling is
GEEN euthanasie. In ons dagelijks taalgebruik benoemen we deze behandeling vaak
als PASSIEVE EUTHANASIE, terwijl het hier in feite niets mee te maken heeft. Het
is deze begripsverwarring (het door elkaar gebruiken van actieve en 'passieve'
euthanasie) die nogal wat verwarring tot gevolg heeft. Het niet starten van een
zinloze medische behandeling heeft niet als doel de mens in kwestie te doden...
Het stopzetten van een zinloze medische behandeling (waartoe elke arts in België
niet alleen het recht heeft, maar ook de plicht) is GEEN vorm van euthanasie,
het is niets meer dan het opgeven van de vervloekte therapeutische verbetenheid.
Daar waar therapeutische verbetenheid nu een eerder negatieve bijklank heeft,
had het begrip therapeutische hardnekkigheid oorspronkelijk een positieve
betekenis. Het was de bedoeling van elke arts om de zieke weer beter te maken,
gebruik makend van alle mogelijke procedures, onderzoeken, ed. Het was de
lijdende mens die de arts opriep tot verantwoordelijkheid, waarbij vaak
onmenselijke grenzen doorbroken werden.
Groot gevaar was (en is nog) dat de geneeskunde geen grenzen meer respecteerde,
zodat haar onbaatzuchtigheid ten koste ging van elke menselijke waardigheid. Zo
verloor de 'geneeskunde' haar eigen doel uit het oog.
Als we de mens in zijn totaliteit willen beschouwen dan heeft dit ook betrekking
op zijn lijden en zijn therapie. Medische ingrepen bedoeld om het leven te
verlengen zijn doorheen de jaren uitgelopen op een leven dat nog enkel
gekenmerkt werd door lijden en nog meer pijn. De arts is hierdoor vervreemd van
die totale mens en heeft nog enkel oog voor 'dit medisch dossier'. Hierbij gaan
artsen vaak door met het behandelen, onder meer daar "juist dit
onderzoek" veel geld kost en de medische apparatuur erg duur is.
Op deze manier is de geneeskunde een utilitaristische geneeskunde geworden: Dit
is een geneeskunde die enkel haar eigen nut tot doel verabsoluteert.
Als we actieve en passieve euthanasie door elkaar gebruiken spreekt men vanuit
de ethiek van een methodefout: Actieve en 'passieve' euthanasie hebben weinig
met elkaar gemeenschappelijk. Juist omdat er in beide gevallen over euthanasie
gesproken wordt, is de kans op begripsverwarring (zeker bij de publieke opinie)
erg groot. Ook wij gebruiken beide begrippen door elkaar, zodat wij in een
discussie niet langer weten waarover we feitelijk aan het spreken zijn.
Het nalaten van een zinloze medische behandeling is GEEN (passieve) EUTHANASIE.
Als je als verpleegkundige het gevoel zou hebben dan mee te werken aan
euthanasie, bega je een zware denkfout. Indien je toch gelooft dat hier sprake
is van (passieve) euthanasie, dan wek je bij de publieke opinie (media) de
mening dat er in het ziekenhuis zondermeer euthanasie wordt toegepast.
Daarom pleit ik sterk voor een andere benaming voor 'passieve euthanasie'.
Hierbij geef ik twee voorbeelden:
- Het geven van STERVENSHULP, dat gekenmerkt wordt door het verzachten van pijn
op het ogenblik van heengaan. Hierbij hoort ook het opgeven van de
therapeutische verbetenheid, waarbij we nalaten om nog handelingen te stellen
die het natuurlijk verloop van de ziekte zouden kunnen beïnvloeden. We
gaan niet langer het leven van de patiënt onnodig verlengen.
- PALLIATIEVE HULPVERLENING: hier probeert men een comfortabel sterven te
realiseren voor de terminale patiënt, waarbij de patiënt sterft met zo weinig
mogelijk pijn en hij bij zijn naaste omgeving psychologische en/of religieuze
steun vindt.
