Jubeljaar: armoede bestrijden is rijkdom bestrijden

10/2/2000
Werkplaats voor Theologie en Maatschappij
[email protected]

Het jaar 2000 leek de magische drempel te worden naar een andere wereld: beschaafder, menselijker, eerlijker... We moeten echter het tegendeel vaststellen: het verschil tussen arm en rijk, op wereldvlak én hier bij ons, wordt steeds schrijnender. De 20 procent rijksten 'verdienen' vierenzeventig keer zoveel als de 20 procent armsten; de drie rijkste mensen bezitten meer dan het gezamenlijke jaarinkomen van de drieënveertig armste landen!
Wat kan in déze context dan voor ons, christenen, een jubeljaar betekenen?
Als je de instelling van het sabbatjaar en het jubeljaar in Leviticus 25 leest, dan gaat het om een erg fundamentele manier om eigendomsverhoudingen ter discussie te stellen. In de 'Jubilee 2000'-actie is daar niet meteen sprake van. Toch kan die verwijzing naar het jubeljaar ons helpen om scherp te blijven in de analyse. Het gaat erom dat we leren vérder denken dan enkel 'kwijtschelden van schulden', dat we doordenken rond de achterliggende problematieken die met een actie als 'Jubilee 2000' niét opgelost raken: o.a. de scheve handelsverhoudingen en het internationale financiële beleid waarin niet de meeste stemmen gelden, maar waar de meeste gelden stemmen. De betekenis van het jubeljaar dwingt tot radicale maatschappijkritiek.
Vanuit de christelijke traditie staan wij vandaag voor de uitdaging een voortrekkersrol op te nemen in de bewustmaking rond de 'rijkdomproblematiek'. De armoede kan immers maar echt overwonnen worden wanneer men armoedebestrijding laat samengaan met rijkdombestrijding. Op internationaal vlak kunnen we beginnen met de eis tot belasting op de speculatieve kapitaalstromen. Een taks van 0,01% zou jaarlijks 4.000 miljard frank opbrengen (Tobintaks). En op nationaal vlak zou een belasting van 1% op alle vermogens boven de 15 miljoen frank 150 miljard kunnen opbrengen!
Tegelijk is het belangrijk om vandaag niet alleen onze stem te laten klinken, maar ons ook te oefenen in een alternatieve praktijk. Een concrete ervaring rond herverdeling in de eigen kring/basisgroep/parochie kan ons alleen maar inspireren en motiveren bij onze meer structurele strijd tegen de onrechtvaardige verdeling van rijkdom… Hoe kunnen we onze droom van gelijkheid vorm geven in de eigen gemeenschap, hoe ook dààr daadwerkelijk vormgeven aan onderlinge solidariteit?
Hoe pakken we zoiets aan?
Hoe maken we van 2000 alsnog een jubeljaar?