"Wil het geloof nog relevant zijn en betekenis hebben, moet het spreken in de taal van deze tijd. Het hele godsbeeld moet herdacht en hertaald worden."
Inspelen op de tijdgeest is D'herts stokpaardje. De kerk doet dat veel te weinig, zeer tot zijn spijt. D'hert schreef vorig jaar in De Standaard enkele verfrissende beschouwingen over het geloof. Zo poneerde hij dat God helemaal geen mens geworden is. Jezus is in de eerste plaats een mens naar Gods hart. Een voortreffelijk iemand van wie je voelt: die laat me leven. "Hij stelde mensen in staat over te stappen van angst naar vertrouwen, van dood naar leven."
De verrijzenis is alleen een beeld. "Daar is geen hocus-pocus gebeurd, daar is geen lijk opgestaan. Met Pasen vieren we dat we ons aangesproken voelen door de God van Jezus die ons roept op te staan tot een waarachtig en vol leven." De ideeën lokten een golf van reacties uit, soms positief, vaak negatief. D'hert zou de poten onder zijn eigen geloof zagen.

-- Heeft die vloed van reacties u verbaasd?
Er waren inderdaad mensen die zeiden dat ik de essentie van het geloof overboord gooide omdat ik bedenkingen formuleerde bij een bepaalde voorstelling van geloof. Een geloof dat gebaseerd is op een letterlijke interpretatie van beelden die eigenlijk niet letterlijk bedoeld zijn. Ik ben het daar helemaal niet mee eens. Integendeel, wil je geloof relevant zijn en betekenis hebben, moet je duidelijk maken dat het om beelden gaat. Er is nog veel werk aan de winkel om het geloof binnen de leefwereld van de mensen te brengen.
Maar wat me het meest verheugde, was de reactie van mensen die niets meer doen aan hun geloof, maar bij wie de interesse nog sluimert. Hun reactie was 'ha als het zo zit, zijn we opnieuw geïnteresseerd'. We moeten echt af van de oubollige taal en zoeken naar een nieuwe manier van spreken over het geloof.

-- Wil je de zoekenden weer op het rechte pad brengen?
Dat is mooi meegenomen, maar dat is niet mijn eerste bedoeling. Ik wil in de eerste plaats dat over serieuze zaken -en dat is het geloof toch nog- op een deftige manier gesproken wordt en dat er gedialogeerd wordt. Mensen mogen niet blijven steken in sinterklaasgeloof dat de kritische bevraging niet kan doorstaan. Het is wezenlijk kritisch na te denken over je geloof. Dat betekent dat je de vragen niet uit de weg gaat. Geen enkele vraag. Het gesprek moet op gang komen. In dat licht moet je mijn artikels zien.

-- Er is een debat bezig over de relatie kerk-media. Volgens Bert Claerhout, hoofdredacteur van het christelijke opinieweekblad 'Tertio', berichten de media alleen nog over religie als er schandalen opduiken. Heeft hij gelijk?
(aarzelt) Tot op zekere hoogte wel. Ik stel vast dat mensen die van de kerk vervreemd zijn, blijven staan zijn bij het geloof van vijftig jaar geleden. Daar heeft de kerk schuld aan, maar ook de media hebben hierin een verantwoordelijkheid. Ze hebben een beeld opgehangen van de ultraconservatieve kerk. Alsof de kerk gelijkstaat met de paus. Er is natuurlijk veel meer aan de orde in de kerk, maar de media reproduceren de standaardmodellen. De vernieuwingsbewegingen komen te weinig aan bod, tenzij notoire dwarsliggers als Rik Devillé en Norbert Bethune. Pas op, ik veroordeel die mensen niet, maar zij zijn niet de stem van de brede basisbeweging in de kerk.
Maar Tertio heeft mij nog niet kunnen verleiden. De toon is vaak defensief, katholiek, excuserend. Ze missen kansen. Ze hebben geen oog voor basisgemeenschappen waar op alternatieve wijze aan liturgie wordt gedaan. Ik denk dat ze te veel naar de ogen van de bisschoppen moeten kijken.

-- Zit de kerk alleen met een imagoprobleem of is er meer aan de hand?
Er is iets fundamenteels aan de hand. De kerk moet het geloof helemaal herdenken in functie van het gewijzigde wereld- en mensbeeld. De officiële geloofstaal is voor de meeste mensen totaal onverstaanbaar, slaat nergens op. De kerk doet daar niets aan waardoor steeds meer mensen afhaken. De kerk moet haar essentiële geloofspunten opnieuw ter sprake brengen in een taal van deze tijd. Het credo, de geloofsbelijdenis, is aan hertaling toe. En dat geldt voor het hele godsbeeld. Wie is God, wat is God?

-- Paus Johannes Paulus is op geloofsniveau niet van plan grote stappen voorwaarts te zetten. Maar is dat wel zo erg? Is het niet eigen aan katholieken zich niet te veel aan te trekken van het gezag?
Het is het goed recht van de katholieken niet te veel naar de paus te luisteren en hun eigen weg te gaan. Dat is een kwaliteit van de katholieken. We moeten niet alles van de paus verwachten. Natuurlijk is hij een publiek figuur die met zijn standpunten mee het gezicht van de kerk bepaalt. Maar eigenlijk zouden plaatselijke kerkgemeenschappen moeten beseffen dat ze kerk zijn in de volle betekenis van het woord, omdat ze als gemeenschap samenkomen rond wat hen bezielt. Ze mogen eigen invullingen geven aan de manier waarop ze geloven. Bisschoppen zouden er goed aan doen zich tot spreekbuis te maken van wat er leeft in hun kerk en niet louter de boodschapper te zijn van Rome.

-- Dus het Westen evolueert niet naar een samenleving zonder religie?
Het barst van de religie. Ze kruipt waar ze niet gaan kan. Mensen gaan op een alternatieve manier aan religie doen, willen het gevoel hebben menselijke waardigheid te mogen voelen, uit de banaliteit op te stijgen.

-- Is dat niet gewoon humanisme?
Is humanisme niet een vorm van religie, van zich verbonden weten met andere mensen?