Nummers

Korte inhoud van dit nummer

Authentiek leiderschap D'hert, Ignace

De tijd dat ieder voor zich zijn spirituele weg diende te zoeken, is vandaag duidelijk minder uitgesproken. We doen het nog wel, we zijn immers kinderen van een cultuur van zelfbeschikking. En we willen de weldoende effecten van die cultuur niet zomaar weggooien. Maar toch. We zijn gematigder geworden. We stelden namelijk ook een zekere stuurloosheid vast, zowel bij onszelf als in de ruimere verbanden waar mensen op zoek waren naar betrouwbare perspectieven. Wat zijn zaken die echt de moeite waard zijn? Duurzamer dan het succes van een dag? En vooral: wie belichaamt ze? De leuzen en slogans zijn bekend. Maar waar vinden we mensen die er voor staan? We zijn uit onze cocon gekropen op zoek naar wijsheid en visionaire kracht. Het gaat om de kwaliteit van ons (samen)leven. We weten uiteraard hoe gevaarlijk het kan worden, die roep om sterke leiders. Daarom zijn we op zoek naar authentiek en betrouwbaar leiderschap. Er groeit een nieuwe openheid voor inspirerende voorbeeldfiguren. We gingen op zoek in verschillende sectoren van onze samenleving. De vraag naar authentiek leiderschap weerklinkt op vele plaatsen.

Raakbaar door het appèl van de ander. Leiderschap in het maatschappelijke middenveld Vermassen, Jean-Paul

De moderne samenleving is plat geworden (T.L.Friedman). Er bestaat geen verticale machtshiërarchie meer. Moderne mensen willen inspraak en medeverantwoordelijkheid. De netwerksamenleving vraagt om horizontale leiders: gidsen die op het terrein verschijnen en mondige mensen mee helpen zich te oriënteren. Begeleiders die bezielen en coachen. Het traditionele leiderschap van de centraal aangestuurde macht is niet meer wenselijk.

In het maatschappelijke middenveld zijn sociale leiders goed geplaatst om een samenleving op te bouwen die zich laat raken door kleinen en kwetsbaren én door mensen met een andere cultuur en godsdienst. Maar hoe zit het op het terrein met het veelgeprezen middenveld? Slagen de gidsen in het middenveld erin om in de moderne maatschappij meer maatschappelijke verbondenheid te scheppen? Vinden zij nog gehoor bij de nieuwe neoliberale burgers?

Is dit niet de prioritaire opdracht van de leiders van grote sociale organisaties: eerst zelf een nieuwe ontvankelijke en beschouwende houding aannemen om zo met de veranderde burgers en samenleving te kunnen bewegen? Is dit niet de goede richting voor sociale bewegingen: terug naar het gelaat van de burger en de vrijwilliger? Om daar hun echte prioriteiten te horen: help ons om met minder meer tevreden te zijn en help ons om de ander te erkennen en te waarderen in zijn anders zijn. Bevrijd ons uit onze innerlijke leegte, uit ons diepe onbehagen en uit de maatschappelijke ratrace om meer materiële status. Help ons los te komen uit onze eigen betovering door de markt en om onze gerichtheid op eigen genieten te verbinden met aandacht voor het geluk van anderen. Beweeg ons tot meer solidariteit.

Spiritualiteit en leiderschap in een KMO-bedrijf Boulogne, Jan

"Als de baas alleen maar spreekt over centen, opbrengst, winst ... moet hij er ook niet van staan kijken dat zijn 'gasten' het alleen maar hebben over meer loon en geld verdienen. Omgekeerd, als de baas met liefde spreekt over zijn vak, respect heeft voor zijn klanten, voor het materiaal waarmee hij werkt, kan hij ervan op aan dat zijn medewerkers diezelfde houding koesteren." Een inspirerende bijdrage van Jan Boulogne, directeur van UNIZO-vorming.

Vader worden door zoon en broeder te zijn Van Hecke, Manu

Deze zinsnede kwam spontaan bij de vraag om neer te schrijven hoe ik mijn leiderschap ervaar. In feite gaat het om een wijze van christen zijn, of beter nog van christen worden binnen de specifieke setting van verantwoordelijkheid dragen in een groep. Want monnik worden is niets anders dan een eigen vorm van christen worden. Het is een levenslang proces dat broeders doormaken met vallen en opstaan, met lukken en miskukken. De abt gaat als 'vader' mee op die weg - een weg van de gemeenschap als gemeenschap én een weg van elke broeder in zijn uniciteit. Dit meegaan is vooral gewoon 'luisterend' nabij zijn en dit wordt bevorderd als ikzelf blijf leven als een zoon van de Vader en als broeder tussen mijn broeders.

Spiritualiteit en ondernemen Dircksens, Frank

In de bijdrage over de verhouding tussen spiritualiteit en ondernemen, wordt een poging ondernomen om een spiritueel stramien te verhelderen naar ‘het ontzaglijke’ toe, los van elke voorzienigheid. Dit gaat altijd gepaard met een zekere bewondering alsmede met een zekere vrees. De bewondering voor de ‘uit-blik’, de openheid voor een waarachtig conservatisme. De vrees voor een onvoorzichtige progressiviteit, voor een verduurzaamd inblikken. Het is een pleidooi voor prudentie, afweging, creatief meebuigen met de wind en het toelaten van het tragische maar - ondanks alles - een vurige oproep om te blijven ondernemen.

Zijn vakbonden echt nodig binnen de kleine ondernemingen ? Dit actueel debat dient in het licht gebracht te worden van die ‘creatieve destructie’ die de econoom Schumpeter in alle ondernemen ontwaart. Een afgeleide bevraging zou dan zijn : "Is het wel voorzichtig om zo’n ontzaglijke dimensie toe te laten binnen de openheid die een KMO daadwerkelijk is ? Is dat niet eerder een verstikking, een ‘ destructieve creatie’ ? Wat verdient dan maatschappelijk de voorrang ; de beheersing of de creativiteit ?"

Leider, is het nog ver? Lambrechts, Mark

De leider in de jeugdbeweging roept nostalgische herinneringen op van een enthousiasmerende figuur, die anderen betrekt vanuit een boeiend verhaal. Bestaat een dergelijke leider nog in onze maatschappij vandaag ? De laatste decennia zijn er op het gebied van leiding en gezag immers heel wat veranderingen gebeurd, niet in het minst in het ondernemingsleven. Na mei ’68, waarin inspraak een sociale verworvenheid werd, kwamen er allerlei experimenten van alternatieve initiatieven, die uitgingen van zelfbeheer. Tussen de non-profitbedrijven en de klassieke ondernemingen, zijn er inmiddels heel wat kruisbestuivingen gebeurd, die een positieve invloed hadden op de transparantie van de gezagsstructuren.

Vandaag is de leider van een organisatie minder een dirigent, maar wel een musicus in een jazz-ensemble, die zonder partituur gevoelig is voor het resultaat van het geheel. Hij heeft de moed nodig om tegen te stroom in te varen, maar ook de moed om eigen fout te bekennen.

Om deze moed te behouden is een humus van geestelijk leven nodig. De christen zal zich hier laten inspireren door het beeld van de dienende Christus.

Welke leiders voor de kerk? De Kesel, J.

Nadenken over gezag en leiderschap in de kerk is een delicate zaak. Gezag en leiderschap kunnen ontsporen tot macht en heerschappij. En we weten wat het evangelie zegt over hen die 'macht uitoefenen' (Mc 10,42-45). J. De Kesel is sinds vier jaar hulpbisschop voor Brussel. Ook hij stelt zich de vraag wat gezag en leiderschap eigenlijk betekenen. Wat hier volgt is geen systematische behandeling van de vraag die in de titel van deze bijdrage wordt gesteld. Het is veeleer een ervaringsbericht, maar dan wel van iemand die ook theologisch probeert na te denken.

Leiderschap in tijden van "her-stichting" Roose, Johan

De Ark bevindt zich op een keerpunt van haar bestaan. Met haar 40 jaren beleeft zij als organisatie de intrede van de "herfst". Jean Vanier, bezielend en eenheid brengend stichter, vierde zijn 78ste verjaardag. Wie zal in de toekomst garant staan voor de identiteit van de Ark en voor de eenheid van de 130 Arkgemeenschappen verspreid over de wereld ? De Ark koos ervoor om actief in te grijpen om de intrede van de "winter" te vermijden. Johan Roose, Verantwoordelijke van de Arkgemeenschap Antwerpen, schetst van op zijn plaats dit wereldwijd gevoerde proces. Daarnaast belicht hij een aspect van het leiderschap dat noodzakelijk is om continu de her-stichting van de Ark te kunnen bewerkstelligen. De Arkgemeenschap Antwerpen telt een goede honderd leden. In december 2006 starten zij in Mortsel een vierde leefgemeenschap voor mensen met én zonder mentale handicaps.

Wat Sint-Benedictus u kan leren over succes in zaken Lambrechts, Mark

Het businessleven in de eenentwintigste eeuw schijnt ver af te staan van het kluizenaarsbestaan in de zesde eeuw. Toch blijven de principes van Benedictus' leven en werk de moderne wereld nog aanspreken. Deze bijdrage is de vertaling van een tekst van Dwight Longenecker door Mark Lambrechts. D. Longenecker is werkzaam in de geschreven en audiovisuele media. Hij doet aan business training en persoonlijke capaciteitsontwikkeling. In zijn werk focust hij zich voornamelijk op de christelijke spiritualiteit.

Leiderschap voor kathedraalbouwers. Een persoonlijke beschouwing over de Vrijmetselarij als inspiratiebron voor leiderschap Musch, Karel

In het nadenken over leiderschap, vooral over de meer spirituele aspecten, wordt wel gezegd dat behoefte bestaat aan kathedralenbouwers, met meer oog voor de waarlijk grote, onszelf overstijgende werken, die betekenis hebben voor de mens. Vanuit de gedachte dat ook de kathedralenbouwer behoefte heeft aan leiding, schreef Karel Musch een persoonlijke beschouwing over de vrijmetselarij en de Regel van Benedictus als inspiratiebronnen voor een meer spiritueel leiderschap. Vrijmetselaren willen werken aan een betere wereld. Daarvoor moeten zij vooral zichzelf beter leren kennen. Dat noemen zij 'werken aan meesterschap'. Broeders zijn trouw aan elkaar. Dat leren kennen van jezelf en het bevorderen van trouw en liefde zijn belangrijke elementen van maçonnieke spiritualiteit.

De gids, de wijze, de bes, de meester, de vroedvrouw ... Van de Wiele, Magda

In de omgang met palliatieve patiënten heeft Magda Van de Wiele vaak gezien dat het niet zozeer gaat om hetgeen mensen doen, alhoewel ook dat belangrijk is. In wezen gaat het om 'wie mensen zijn'. Wat maakt iemand tot een goede gids, een wijze bes, een meester, een spiritueel leider? Een vraag die niet zo gemakkelijk te beantwoorden is, maar toch een poging waard ...

Meesters (column) Verscuren, Ann

Vroeger gingen wij met ons gezin twee keer koopjes doen, in slecht Vlaams ‘solden’ geheten. Daarvoor gingen we naar de grote stad. Wanneer we dan terugkwamen met de goedkope jas, de goedkope broek en de goedkope trui, passeerden we traditiegetrouw langs het 'frietkot'. Dat was telkens weer een feest. Vele kinderen uit mijn klas passeerden elke week met hun ouders langs het frietkot en vaak was ik jaloers op hen. Maar bij hen waren die goudgele frietjes uit een puntzak met de tartaar- of cocktailsaus zoals je die alleen in het 'frietkraam' kan vinden, geen feest meer. Gewoonte, dat wel, een lekkere gewoonte zelfs, maar geen feest. Soberheid en feesten, dat heb ik van mijn ouders geleerd.

Natuurlijk wilden wij op bivak als 16-jarigen grootse dingen doen, activiteiten met 'status'. Dus liefst naar een duur pretpark, liefst naar een subtropisch zwemparadijs. Erg moeilijk voor de leiding om ons telkens teleur te stellen. En wij bleven maar zagen. Maar die éne, die kwam met een alternatief. Kordaat maakte ze een einde aan onze consumptiedrang en stelde voor om ons eigen waterparadijs te maken. Mokkend begonnen we eraan; het zou toch nooit het échte werk zijn. Maar gaandeweg kregen we er plezier in. Uiteindelijk hadden we een douchehoekje geknutseld om lekker privé te kunnen douchen en er kwam een kapsalonnetje waar drie van ons met schaar en krultang een andere ‘coupe’ kregen aangemeten. Als ‘top of the bill’ creërden we een heuse massageruimte met een stapeltje handdoeken op een stoel en kaarsjes voor de sfeer. Het was gillen van plezier toen Carine en Annemie in witte badjas verschenen, compleet met witte haarband en in hun handen een mandje met her en der bijeengezochte crèmetjes en lotionnetjes. 'Echter' kon niet, vonden we. De kracht van creatie, van zélf doen, dat heb ik van die leidster geleerd.

Het dogma van de Verlichting Hoogeveen, Piet

De zich atheïst noemende schrijver Rudy Kousbroek reageerde deze zomer middels een woedend opiniestuk in mijn avondkrant op een tekst van de Nederlandse justitieminister Donner. De laatste had bij de presentatie van het boek Zonder geloof geen democratie, een vuistdikke aflevering van Christen Democratische Verkenningen, een rede gehouden waarin hij de maatschappelijke betekenis van religie naar voren bracht als bijdrage aan de kwaliteit van de samenleving. In dat verband maakte hij de opmerking dat het moderne denken, gericht op individualisme, autonomie en rationalisme, niet meer beantwoordt aan de behoefte van mensen. Vandaar dat je een groeiende aandacht voor religie kunt waarnemen, aldus Donner.

Die laatste uitspraak plus de titel van het boek werkte op Kousbroek blijkbaar als de bekende rode lap op een stier. Kom niet aan de Verlichting en het moderne denken waaraan we onze normen en waarden te danken hebben! Een verhitte litanie (en het was deze zomer al zo warm) vol verwijten was het enigszins voorspelbare gevolg. Weg met de op bevel van God liegende, bedriegende en moordende gelovigen. Vooruit, moet Kousbroek gedacht hebben: we nemen Abraham die bereid was zijn eigen zoon te doden, ook nog even mee. Dat scheelt: één oorvijg voor drie religies tegelijk. En die beroemde ‘gulden regel’ - Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet - schrijven we toch gewoon toe aan rede, evolutie en gezond verstand. Wie weet immers nog van de humane gevoeligheid die Hillel of Jezus kenmerkte?

Bij psalm 84 Staes, Karel

Nergens beter dan bij U maar ik heb geen beelden meer van bovenaardse tuinen en geen reis naar ’t paradijs vermag nog uit te drukken hoe ik steeds opnieuw verlang naar U: ik ben een woordenloze zang, een zingende vraag naar U

Zoekt niet iedere vogel, straathond, zwerver naar een thuis? naar een huis van vrede om te blijven veilig en beschut bij U en geen verdwalen meer geen verhalen zonder uitkomst meer?

Hier op deze wereld is maar adem, toeverlaat ... als geen mens de ander achterlaat en wij ons niet vergeten weten onderweg naar U, een pelgrimsweg met vertrouwen uitgeschreven in ons hart.