Nummers

Korte inhoud van dit nummer

Een gegeven woord D'hert, Ignace

Als je er met je neus op staat te kijken, ontgaat je niets van de spanning en de emoties. Evenmin van de daaropvolgende ontspanning om het gegeven woord: “Ik zal er zijn voor jou.” Het is telkens opnieuw een aangrijpend moment, wanneer je als voorganger getuige bent van de belofte die twee mensen jegens elkaar uitspreken. Want zo voelt het toch wel aan: een ‘gegeven’ woord. Een belofte. Dat is iets anders dan een voorspelling. Niemand kan in de toekomst kijken. Een gegeven woord heeft altijd iets onvoorwaardelijks. Toch weet iedereen dat levenslange relaties niet langer de norm zijn in onze samenleving. Flexibiliteit is een toverwoord waarmee nieuwigheden en verschuivingen niet zelden aan kritische beschouwing worden onttrokken. Relaties ontkomen hier niet aan.

Zowel beleving als reflectie komen in dit nummer aan bod. De relaties waarin mensen hopen geluk te vinden zijn heel verscheiden. We hebben het dus niet alleen over huwelijksrelaties. Ook religieuzen spreken ‘eeuwige geloften’ uit. Anderen weten zich verantwoordelijk voor een zieke medemens, of ze voelen zich verbonden met een grotere beweging. Allen krijgen met grenzen af te rekenen. Zowel de grenzen in zichzelf, als de grenzen die ervaren worden vanuit maatschappelijke en kerkelijke structuren. Trouw kan niet zonder creativiteit.
Veel inspiratie gewenst met deze verhalen van mensen die een belofte hebben uitgesproken die hun leven blijvend tekent.

Onze hang tot sleur. Beschutting tegen wispelturigheid Groot, Ger

Menselijke relaties zijn veranderd, maar uiteindelijk is de duurzaamheid ervan minder aangetast dan men wel eens wil laten geloven. En dat heeft minder te maken met deugdzaamheid dan met een hang tot sleur.

Als liefde zoveel jaar kan duren Spee, Harry

Liefdesrelaties kennen in onze samenleving een grote flexibiliteit. Partnerwisseling komt vaker voor. Seriële monogamie, heet het. Trouw krijgt dan een eigen invulling en vervulling bestaat blijkbaar niet in het samen bouwen aan een toekomst en in het doorgeven van leven in kinderen, maar in het geluksgevoel hier en nu. Enkele reflecties, vanuit het oogpunt van het goede leven en samenleven. Zowel voor hetero- en homorelaties.

Op de autostrada van relatiegeluk. Vaardigheden voor schadevrij rijden Knieps-Port le Roi, Thomas

Wie vandaag in het huwelijksbootje stapt, aanvaardt enerzijds dat de tocht een leven lang zal duren en behoudt zich anderzijds toch uitstapmogelijkheden voor. Hoe kan de echtelijke liefde in dat spanningsveld worden beleefd en vooral: hoe kan ze worden bestendigd? Door te focussen op enkele fasen in de ontwikkeling van de liefdesrelatie toont Thomas Knieps-Port le Roi aan dat koppels die hierin slagen ook een spirituele competentie verwerven.

Diepgewortelde trouw Metz, Ans

Trouw zijn aan een gegeven woord is waardevol. Maar het is belangrijk het woord ‘trouw’ naar de geest te beleven, veeleer dan het dwars tegen alle evolutie in naar de letter te nemen.

Een leven delen met 'onzichtbare' mensen Smet, Magda

In september 1966 is in Gent de fraterniteit van de kleine zusters van Nazaret opgericht, een fraterniteit met een open deur en een lage drempel. Solidariteit met de kleine mens heeft er een prominente plaats. Zuster Magda Smet is er algemeen verantwoordelijke. Het verhaal van wat zij ‘haar menswording’ noemt.

De grote tafel bij ons thuis Verwimp, Maria

Negentig procent van de mensen groeit op met één of meer broers of zussen. Voor velen is de relatie met een broer of zus de meest langdurige intieme relatie in hun leven, voor anderen brengt ze vervreemding en verwijdering mee. Maar hoe dan ook, het is een type relatie dat we ons hele leven meedragen.

Conflicten confronteren je met je ego Vandevoorde, Claude

Conflicten zijn onvermijdelijk. Maar ze hoeven niet destructief te zijn. Ze brengen ons met onze voeten op aarde en leren ons veel over ons ego. En mits voldoende empathie kunnen we komen tot een constructieve aanpak ervan.

Een handicap als metgezel De Ruyck, Sylvie

“Mama, zal ik een kusje op je been geven?”, vraagt onze oudste. “Nog pijn? O, dan kom ik wel een beetje bij jou liggen.” In de wereld van kinderen is alles eenvoudig. Bij mama-met-een-handicap stellen ze zich (nog) geen vragen. Al vraagt het van ons soms heel wat inventiviteit om een quasi 'normaal' gezinsleven te leiden.

"Is dat een kus?" Duurzaamheid in zorgrelaties van der Woude, Annemarieke

Enkele troostende woorden, een lichte streling of een klopje op de schouder doen deugd voor wie zorg nodig heeft. Duurzame relaties in de zorgsector ontstaan als wordt ingegaan op het appel van de ander, zonder nadenken, maar met heel veel liefde. Een nieuwe taal wordt ontdekt.

Ga met mij waar niemand met mij gaat...Een andere voorkeur (anonieme getuigenis)

Gelukkig gehuwd en schatten van kinderen, het leven lacht je toe. Tot op een dag blijkt dat je partner een homoseksuele voorkeur heeft. Hoe ga je ermee om en vooral, hoe blijf je, ondanks alles, verbonden met elkaar?

Verstoppertje (column) Verscuren, Ann

Het wonder ligt niet zozeer in het feit dat mensen elkaar gevonden hebben. Het wonder ligt erin dat ze elkaar blijven vinden.

Als ik thuiskom, is het stil in huis. Nochtans weet ik dat hij er is, mijn lief. Zijn schoenen staan op de geëigende plaats, zijn fietshelm ligt op het rek, zijn sleutels zijn in het bakje gedumpt. Maar toch hoor ik geen blije begroeting, geen tv-stemmen, geen gerommel in de keuken. Dit kan maar één ding betekenen: hij heeft zich verstopt. Daar word ik meteen helemaal vrolijk van. Om hem te laten weten dat ik er ben én dat ik meespeel, roep ik. Ik zing het bijna. Liefje, waar bééééééén je? Hij antwoordt niet. Natuurlijk niet, we weten allebei dat dat ook niet de bedoeling is. De bedoeling is dat ik hem zoek, het hele huis door. De bedoeling is dat ik een beetje voor me uit brom waar zou hij toch zitten? - ga ik hem wel vinden? - nou nou wat heeft hij zich weer goed verstopt. Meestal zit hij ook goed verstopt, en dan is het tijd voor de tweede ronde. Ik zing opnieuw Liefje, waar béééén je? Nu is het zijn beurt. Ik spits mijn oren. Hier! piept hij Hier!, zodat ik op het geluid af kan gaan. En zo vind ik hem. Met een grijns tot achter zijn oren zit hij achter de zetel in foetushouding geplakt, ligt hij op een rij stoelen die onder de tafel geschoven zijn of schuilt hij tussen de lakens die op het wasrek hangen. Elke keer weer is er het plezier van het vinden en het gevonden worden. We zien elkaar weer voor het eerst, lijkt het, en dat vieren we met het nodige gesnuffel en geknuffel.

Het is een ritueeltje. Ons ritueeltje. Daar hou ik van. Ik hou van de herhaling van het vertrouwde. Want natuurlijk is liefde broos. Natuurlijk is het het mooiste en tegelijkertijd het moeilijkste dat er bestaat. Natuurlijk zijn er geen formules om het te laten duren. Natuurlijk kunnen we de ander aan de dood verliezen, maar evengoed aan het leven zelf. Natuurlijk weten we nooit op voorhand of we de nacht zullen doorkomen met elkander. Natuurlijk is er geen houvast. Nergens en nooit en bij niemand. Geef me dan maar een ritueeltje als troost, als hoop, als een belofte voor wat niet beloofd kan worden.

Ik lig naast mijn liefje en kan de slaap niet vatten. Morgen heb ik examen van deze lastige, vreemde taal. Tijd voor een vraag, in de stilte van de nacht. Niet zingend deze keer, eerder benepen. Komt het goed, morgen? Mijn liefje weet ook niet of het goed zal komen, maar hij weet wél wat hij moet zeggen. Hij fluistert me toe: Vast wel. Morgen start ik mijn eerste job in dit land. Zo zenuwachtig dat ik ben. Zal het goed gaan? - Vast wel.
Mijn mama is doodziek. En ik doodsbang. Gaat het goed komen? - Vast wel.

Ooit zal alles aflopen voor mij, voor hem, voor ons. We bekvechten er nu al om wie er eerst mag sterven, zodat we de ander niet hoeven te missen. Want gaan we elkaar ook dan nog blijven vinden als we niet meer achter de zetel kunnen kruipen, op de stoelen zullen liggen of onder het wasrek schuilen? Vast wel.

Getemperd gevoel (column) Hoogeveen, Piet

Hoeveel keer zou ik het verhaal hebben gehoord? Dertig, veertig keer? Het verhaal van Maria Magdalena die Jezus bij het lege graf ziet staan, maar denkt dat hij de tuinman is. Bij Rembrandt heeft Jezus losjes een schop van minstens een meter lang in zijn linkerhand en een breedgerande hoed tegen de opkomende zon. Nogal wiedes dat Maria hem niet herkent. Eerst heeft ze nog twee engelen gesproken, dan – zo staat er – keert zij zich om en ziet die tuinman. Als Jezus haar vervolgens bij haar naam roept, zegt de tekst opnieuw dat zij zich omkeert… En dat laatste was me nou nooit opgevallen in die dertig of veertig keer. Wel vreemd. Gaat ze nu met haar rug naar Jezus staan? Of gaat het de tweede keer om een geestelijke of innerlijke omkeer? Dubbele bodems liggen in het evangelie van Johannes altijd om de hoek, ook om de hoek van het graf.

Ik hoorde de tekst voorlezen tijdens een uitvaartdienst. Misschien dat ik daarom mijn oren wat meer had gespitst, ook bij een verhaal dat ik uit mijn hoofd meende te kennen. Het gepuzzel over die dubbele draaibeweging leidde mijn aandacht wel even af. Het was een Nederlandstalige liturgie, waarbij bekende liedteksten hier en daar van nieuwe regels waren voorzien, vermoedelijk om ze nauwer te laten aansluiten bij de emoties van verdriet en rouw. Ook in het eucharistisch gebed werden aan het gevoel van verlies woorden gegeven.
Hoe anders klonk de introïtus van de oude uitvaartmis. Daarin werden na het bekende ‘Requiem aeternam’ enkele beginverzen uit psalm 64 aangehaald:‘U komt, o God, een loflied toe op Sion…tot U komt alle vlees’. Gevoelens bleven toen meer verborgen, hartsgeheimen versluierd. Maar wie deze psalm uitleest struikelt bijna over de meest hartstochtelijke beelden die verwijzen naar een beloofd goed land. Je hoort het ‘In paradisum’ al aankomen. Maar ja, wie vermoedde dat nog achter de sluiers van die introïtus?

De liturgische stijl is de laatste vijftig jaar ingrijpend veranderd. Er is meer openheid, meer verstaanbaarheid en zeker meer gevoel, maar ook minder maat, minder terughoudendheid en vooral minder stilte. Het kleine zinnetje in de Constitutie over de Heilige Liturgie, dat op zijn tijd een heilig stilzwijgen dienstig is, is blijkbaar zoek geraakt. Toch kan nabijheid niet zonder afstand. Het persoonlijke heeft baat bij het bovenpersoonlijke. Liturgie is ook gevoel, maar wel gebonden, getemperd gevoel. Noli me tangere.
Eigenlijk dus zoiets als op die tekening van Rembrandt: zo nu en dan overdrijven, zoals met die schop en die hoed, maar verder veel weglaten en groot maken wat werkelijk groot gemaakt moet worden.

P.S.
Thuisgekomen heb ik de Nieuwe Bijbelvertaling er nog even op nageslagen. Die lost de kwestie van het tweemaal omkeren slim op door de eerste keer omkeren in omkijken te veranderen, maar dat staat er niet in het Grieks, want in beide gevallen wordt hetzelfde werkwoord gebruikt. Volgens mij houdt de Nieuwe Bijbelvertaling niet van dubbele bodems.

Kroniekrecensie Van Tente, Marc

MONIQUE L*, Debout en bout, Charleroi, Couleur livres, 2009, 124 p., 13 EUR ISBN 978-2-87003-517-7

Roeping van jeremia (hymne) Staes, Karel

Roeping van Jeremia (Jeremia 1,4-10)
De naam Jeremia doet aan klagen denken, aan het verdriet niet gehoord te worden. Deze tragische profeet is de voorspreker van de Onuitsprekelijke: Jeremia’s zending bestaat erin het volk tot inkeer op te roepen, los van die Onuitsprekelijke zullen de mensen immers ten onder gaan (val van Jeruzalem 587 v. Christus). Zo wordt hij de warme onheilsprofeet, afgewezen en vervolgd. Al jong geroepen huivert hij voor zo’n opdracht.
De Onuitsprekelijke sprak tot mij:
- Lang vóór jij vorm kreeg, heb Ik jou gekozen, lang vóór jouw ontwaken in de wereld, werd Jij Mijn Woord, zou jij gaan spreken in Mijn Naam!
En ik? Ik spartelde gedegen tegen.
- Laat het hier maar bij, Jij niet om uit te spreken Kwelling! Uw Woord voeren kan ik niet, ik ben nog veel te jong en zoiets durf ik niet!
Maar de Onuitsprekelijke liet mij niet los.
- Zeg niet: “Ik ben te jong”, jij hebt naar iedereen te gaan naar wie Ik jou doe gaan. Woord voor woord zal jij “Mijn Spreken” zijn. Zeg dus niet: “Ik durf niet”, want zolang Ik in jou, bij jou ben, hoef jij niet bang te zijn. Ook al voel je niets van Mij.
Toen streelde de Onuitsprekelijke mijn lippen en ik hoorde deze woorden:
- Zie ik leg in jou wat jij zult zeggen, maak je tot breker en vernieler van de machten, maar evenzeer tot verwekker en beschermer van openbloeiend, kwetsbaar leven.

Boekbesprekingen

KARLIJN DEMASURE
Liefde ingebed. Bakens voor een duurzame relatie
Halewijn, Antwerpen, 2009, 14,5 x 23,5 cm, 144 p., 18,00 EUR, ISBN 9789085280972
(Bespreking door Désiré Annaert)

TON VINK
Zelf over het levenseinde beschikken. De praktijk bekeken
Damon, 2008, 21 x 14 cm, 141 p., 16,90 EUR, ISBN 978 9055739172
(Bespreking door Marijke Serné)

ANNE VANDENHOECK, HEIDI DE CLERCQ, BART FIVEZ
Verborgen diepte. Zorgen voor de spiritualiteit van ouderen met dementie
Davidsfonds, Leuven, 2008, 22 x 14,5 cm, 232 p., 18,50 EUR, ISBN 9789058265593
(Bespreking door Marianne Merkx )

REIN NAUTA (RED.)
Vreemd! Varianten van verscheidenheid en verschil in godsdienst en kerk.
Valkhof Pers, Nijmegen, 2009, 13 x 21 cm, 152 p., 15,90 EUR, ISBN 9789056252793
(Bespreking door Sylvia Grevel)