Nummers

Korte inhoud van dit nummer

Ontvankelijkheid D'hert, Ignace

Verslagenheid en ongeloof heersen bij gelovigen na de schandalenstroom van seksueel misbruik door geestelijken die zich de voorbije maanden als een inktvlek heeft verspreid. Minstens even geschokt zijn mensen over het toedekken van de misbruiken. Analyses tonen aan hoezeer hier macht is gebruikt om die beschamende situaties binnenskamers te houden. Macht over kinderen die geen weerwerk kunnen bieden. Macht die geestelijken zich aanmeten, waardoor ze zich ongenaakbaar wanen. Verheven boven de algemeen geldende regels van een beschaafde samenleving. Dat is nog erger dan de wereldvreemdheid waarvan het kerkinstituut nog maar eens blijk geeft. Er worden vergelijkingen gesuggereerd met de Watergate-affaire ten tijde van de Amerikaanse president Richard Nixon. De reacties van Rome zijn vaak van een bedroevend niveau. Aanzienlijk is het aantal kerkmensen dat zich, vanwege de arrogantie van de kerkelijke leiding, laat uitschrijven.

Er staat inderdaad veel op het spel. Het gaat onder meer om de geloofwaardigheid van de geestelijke klasse. Het gaat om de door de bisschoppen beloofde loyauteit aan het pauselijk gezag. Het gaat ook over het beheer van de goddelijke openbaring. Met dit laatste onderwerp belanden we in dit TGL-nummer. De schandalen van de voorbije maanden zijn schokkend, maar er staat meer op het spel dan het morele gezag van de kerk. De manier waarop die kerk ‘de’ waarheid beheert, getuigt van een soortgelijke wereldvreemdheid en arrogantie. Als hoofd van de congregatie voor de geloofsleer kantte kardinaal Joseph Ratzinger zich al tegen elke vorm van relativisme, en daar is veel voor te zeggen. Vraag is of dit ook tot reden kan zijn tot het soort superioriteitsgevoel ten aanzien van andere religieuze tradities waar de kerk blijk van geeft. Even dringend is de vraag of men bereid is de dialoog met de veranderende cultuur aan te gaan. Vaticanum II had namelijk op beide punten een uitgesproken houding van dialoog bepleit. Daar blijft heden ten dage niet veel van over. Het poneren van het eigen standpunt staat voorop.

Natuurlijk, zonder duidelijke overtuiging is elke dialoog zinloos. Maar er bestaat binnen de eigen christelijke traditie niet alleen een strekking die vooral de geloofsinhoud dogmatisch wil vastleggen. Even oud en eerbiedwaardig is de strekking die pleit voor bescheidenheid en terughoudendheid. Die benadering werd meestal met argwaan bekeken door leidinggevenden in de kerk. Het is die strekking die we in dit nummer aan het woord laten. Ze wijst op de onnoembaarheid van het mysterie dat wij God noemen. Ze benadrukt de relativiteit van onze menselijke woorden die niet bij machte zijn het goddelijk mysterie te vatten. Ontvankelijkheid is een sleutelwoord dat in zowat elke bijdrage voorkomt. In stilte ervaart men wat nooit helemaal verwoord kan worden. Bescheidenheid kenmerkt de God die zich openbaart in de radicaal dienstbare Jezus. Een nummer vol mooie bijdragen die nodigen tot stilte.

De taal van de stilte Witkam, Jeroen

In de abdij Maria Toevlucht in Zundert vinden mensen een sfeer van stilte, waarin ze tot zichzelf kunnen komen. Onder meer via zazen ontdekken ze dat geloofstaal geen woorden hoeft. Maar waarom zouden ze terughoudendheid nastreven in de geloofstaal? Geloofstaal gaat over God, en over alles wat we geloven met betrekking tot God. Het lijkt dan wel alsof het grote probleem God is, en alles wat ons voorgehouden wordt te geloven.

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010

Open voor de werkelijkheid Braekers, Marcel

In het hedendaagse levensgevoel wordt het heilige niet meer ervaren in grote theologische constructies of in de zekerheid van een verheven God boven onze wereld. Er zijn geen twee realiteiten, een goddelijke en een aardse, maar slechts één werkelijkheid, gedragen en gevoed door ‘de Godheid’.

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010

Een agnostisch christen Van Tente, Marc

Het agnosticisme is een levenshouding die zich ergens tussen geloven en atheïsme bevindt. Een middenpositie, zeg maar. Een intrigerend boek over die houding is het vorig jaar verschenen God heeft een brede rug. De zoektocht van een religieus agnost , van Jan Verachtert. Hoewel er ook ‘taaie’ stukken in voorkomen, heb ik het in één adem uitgelezen. Het boeide vooral omdat het zo herkenbaar was

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010

Woordeloos Vergeer, Charles

Stilte is meer dan de afwezigheid van geluid. En sprakeloos zijn is geen synoniem voor zwijgen. Filosoof Charles Vergeer verkent de semantiek en staat stil bij het evangelie van Marcus en de vrouwen die in stilte wegliepen van de voorhal van het graf, waar Jezus’ lijk was verdwenen.

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010

Bevrijd door een komma Steenhuis, Peter Henk

Het beroemde gedicht van Rutger Kopland – pseudoniem van psychiater R.H. van den Hoofdakker – wordt graag gebruikt bij begrafenissen. Maar je moet het niet zien als een vorm van therapie, meent de Amsterdamse filosoof Theo de Boer.

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010

Ook God kan huilen Logister, Wiel

In Fil 2,3 zegt Paulus: “Handel niet uit geldingsdrang of eigenwaan, maar acht in alle bescheidenheid de ander belangrijker dan uzelf.” Gezien zijn assertief karakter, moet Paulus zelf het hier moeilijk mee hebben gehad. Maar ook: hoe rijm je een oproep tot bescheidenheid met het missionaire elan van het christendom of met de opdracht om indringend te getuigen van het evangelie? Met Paulus zoeken we een antwoord.

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010

Hoe is uw Naam? Waaijman, Kees

“Door speurtochten naar het ontstaan van de Naam, naar de betekenis van het woord waaruit de Naam gevormd is en naar de betrokkenheid tussen God en mens die eruit spreekt, heb ik Jahwe leren verstaan als Bewogenheid”, meldt Kees Waaijman. En hij komt uit bij de naam ‘Wezer’.

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010

Een lijn buiten ons gezichtsveld Kuijken, Sigiswald

In onze samenleving wordt ‘geestelijk leven’ nog vaak verbonden aan al dan niet ‘geloven’. Vanuit de diepgewortelde christelijke traditie, zoals we die in de westerse wereld hebben gekend, is dat begrijpelijk. Maar het moet duidelijk zijn dat zo’n visie berust op een ál te simpele basis. Daarmee is niet gezegd dat geloven geen ‘geestelijke’ aandacht veronderstelt, wel dat er nog andere manieren van geestelijk leven zijn dan ‘geloven’.

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010

God moet je proeven Thiers, Marleen

“Ik zeil langs regenbogen Gods Stilte tegemoet”, schreef Felix Timmermans. Dat is een prachtige manier om uit te drukken hoe wij – mijn man en ikzelf – elk op onze eigen manier, langs het stappen, het zwoegen en het zweten op onze innerlijke pelgrimsweg, Gods Stilte tegemoet zijn gegaan. Op die weg heeft de zenmeditatie ons de échte stilte geleerd. Wij danken dus het Oosten, met zijn wijze leraars, dat ons leerde wat onze westerse voorouders allang wisten: dat God in de stilte het meest toegankelijk is…

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010

Gelovig? (column) Verscuren, Ann

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010

Binnen- en buitenkant (column) Hoogeveen, Piet

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010

De creatieve taal van Huub Oosterhuis Van Kempen, André

“Omdat Gij het zijt, groter dan ons hart, die mij hebt gezien, eer ik werd geboren…” of “Licht, kind in mij, kijk uit mijn ogen of ergens al de wereld daagt…” Wie kent het niet? Heel de zondag blijft het in je hoofd klinken, de grondtoon die je tijdens de viering te pakken heeft gekregen en niet meer loslaat.

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010

Boekbesprekingen

EUGEN DREWERMANN, Taal voor de ziel – Jezus’ bevrijdende verhalen,
Kok, Kampen, 2009, 160 p., 21,5 x 13,5 cm, 18,95 EUR0, ISBN 9789079001071

BARROS MARCELLO, Hemel en aarde huwen, Altiora, Averbode, 2010, 208 p., 14 x 21 cm, 19,50 EUR0, ISBN 9789031729746

HANS ALMA EN ADRI SMALING (RED), Waarvoor je leeft. Studies naar humanistische bronnen van zin, Uitgeverij SWP/Humanistics University Press, Amsterdam, 2010, 262 p., 24 x 16 cm, 25,90 EUR0, ISBN 9789088500701

HAEKENS A., HERMANS J. RED., Geen eind aan mijn pijn? Over uitzichtloos psychisch lijden, Garant, Antwerpen/Apeldoorn, 2008, 152 p., 24 x 16 cm, 19,90 EUR0, ISBN 9789044121209
 

Parabel. De verloren zoon (Naar Lucas 15,9-27) Staes, Karel

Ver van mij de schoonheid van de oorspronkelijke parabel nog maar te benaderen, maar hij is wel eens te pletter gelezen en ‘overbekend is soms even onbemind als onbekend’. Daarom deze overweging naar de maat van ieders levenservaring. Het grandioze van de vertelling is dat niemand weet of de oudste zoon de vader volgt naar het feest... Aan ieder de keuze zichzelf te overwinnen... of net niet!

Lees het volledige artikel in TGL nr.4 / 2010