Ik ben een medewerker van de 'Dienst voor Gemeenschapsanimatie' (Kerk voor een Betere Wereld, Mondo Migliore). Voor deze internationale groep staat parochie- en bisdomsvernieuwing centraal. Vanuit die achtergrond stuur ik U deze reactie op uw artikel (Shopping of authentieke geloofsbeleving) in TGL 2000-2.

Voor mij is de vierde denkpiste de beste: "wij pakken de catechese anders aan". En hoe moet dat? Een aanduiding hiervoor vinden wij in de begrippen 'individualisering' en 'subjectivisme' die samen met 'secularisering' en 'postmodernisme' de huidige mens en wereld kenmerken:
- als onze wereld en onze mensen werkelijk zo zijn, zoals U ze beschrijft, dan moet de catechese vormen vinden waarin ieder gelegenheden krijgt om 'zijn eigen gedacht' te zeggen en zo langzaam samen met anderen tot een persoonlijk geloof te komen;
- en dat hebben wij allemaal nodig, niet alleen degenen die zich op het ontvangen van sacramenten voorbereiden. Wij moeten a.h.w. opnieuw in de kerk opgenomen worden en alle stappen daartoe zetten (U beklemtoont trouwens ook 'volwassenencatechese' en vermeldt o.a. de mogelijkheden van praatcafés en het confronteren van bijbel en leven).

In dit verband voorziet de Dienst voor Gemeenschapsanimatie voor een parochie die deze weg kiest drie grote stappen die elk verschillende jaren in beslag nemen. 

1. Eerst maakt men de mensen gevoelig voor gemeenschap in de zin van ontmoeting, participatie, saamhorigheid, solidariteit enz. Deze gedachten ontwikkelt men in maandthema's en -acties, die ondersteund worden door een brief die in elk gezin persoonlijk wordt afgegeven. Dit laatste 'vergt niet alleen moed en durf' (en niet weinig organisatie!), maar vooral een diep geloof in de mensen en in het goede dat in hen steekt.
2. In een tweede stap ontstaan familiegroepen in de zin van gespreksgroepen 'ten huize van', 'samenkomsten waarin bijbel en leven met elkaar geconfronteerd worden'. De volgende thema's komen er ter sprake: Gods woord als zin voor het leven, het geloof dat men tot levensstijl maakt en openlijk belijdt, Christus wiens houdingen men zich eigen maakt.
3. Pas in een derde stap worden de sacramenten verdiept in hun gemeenschapsdimensie en in het engagement dat zij inhouden. Hoogtepunt is hierbij de eucharistie.

Deze drie stappen worden in de "Initiatieritus voor Volwassenen" de "kerygmatische, pre-catechumenale en catechumenale etappe" genoemd (daar zijn ze bedoeld voor niet katholieken die zich op het doopsel voorbereiden). Het zijn drie aspecten van de groei naar christelijke volwassenheid. Geen enkeling en geen groep zal ooit kunnen zeggen dat hij of zij hierin de perfectie heeft bereikt en dus geen verdere stappen meer dient te zetten. Het is dan ook duidelijk dat een parochie die aan het einde van deze weg gekomen is, weer opnieuw kan beginnen, maar de uitgangssituatie zal dan een heel andere zijn omdat men ondertussen sterk gegroeid is.

Bij de sacramentencatechese staan wij voor veel moeilijkheden: de kinderen en jongeren zijn niet geëngageerd, haken af, staan er niet achter. U vraagt zich af of een sacrament wel zinvol is. Hier laat de Dienst voor Gemeenschapsanimatie zich leiden door het principe: "al het bestaande behouden, dus zeker de sacramenten en de eucharistieviering". Al is de motivatie van de jongeren bij de catechese en de sacramenten nog zo zwak, het feit dat zij (nog) komen is op zich al positief en dient gewaardeerd te worden. Wij kunnen ervan gebruik maken: ten eerste om het gemeenschapsgevoel te verdiepen (o.a. door actie-gerichte catechese), en ten tweede om een gedachte uit de bijbel te verdiepen. Trouwens, het sacrament veronderstelt dat er gemeenschap is en bij de viering van elk sacrament hoort een stuk lezing uit de heilige schrift ter geloofsverdieping. Het sacrament heeft het woord en de geloofsverdieping nodig; deze laatsten veronderstellen een gemeenschap waar bijbel en leven in het gesprek met elkaar geconfronteerd worden.
P. Jan Cornelissen, salvatoriaan