De westerse samenleving heeft nood aan betrouwbare perspectieven in de opbouw van een nieuwe menswaardigheid. M. Eyskens en G. Lohfink pogen hiertoe een bijdrage te leveren. De betekenis van de kerk staat bij hen centraal. Hun boeken vragen om een kritische lezing.

Marc Eyskens, Leven in tijden van Godsverduistering, Tielt, Lannoo, 2001, 160 p.

Gerhard Lohfink, Heeft God de kerk nodig?, Gent, Carmelitana, 2001, 152 p.

Roger Lenaers, De droom van Nebukadnezar. Of het einde van de Middeleeuwse kerk (TGL-cahier), Leuven/Berg en Dal, TGL, 2001, 160 p.

Heeft God de kerk nodig, die vraag heeft de Duitse exegeet Gerhard Lohfink als titel meegegeven aan een opmerkelijk boek dat nu ook in het Nederlands vertaald voorligt. Die vragende titel lijkt te suggereren dat de auteur stilletjes denkt: "Eigenlijk niet". Maar Lohfink meent: "Eigenlijk wel" en heeft zijn boek geschreven om te laten zien dat die mening gefundeerd is. Zijn betoog levert tevens het antwoord op een vraag die bij velen na de lectuur van De Droom van Nebukadnezar opkomt: "Op welke wijze kan de kerk in het Westen een nieuwe vitaliteit vinden?", waarbij men uitgaat van de overtuiging dat ze dat nog kan.

Maar kan ze dat überhaupt nog? Wie in het recente, (te) briljant geschreven boek van Mark Eyskens: Leven in tijden van Godsverduistering diens ongenadige analyse leest van de dreigingen waarmee geloof en kerk zich in de moderniteit geconfronteerd zien, moet de indruk krijgen dat de kerk in het Westen geen toekomst meer heeft. Een nieuw, d.i. onbijbels wereldbeeld, de razend snelle ontwikkeling van exacte wetenschappen en technologieën en tenslotte het middeleeuwse karakter van de kerk, van haar waardensysteem en haar geloofsleer schijnen haar in de moderniteit geen kans meer te geven. Maar alles wat Eyskens zegt over de dreiging die uitgaat van de moderniteit, geldt alleen voor het standbeeld op lemen voeten, dat de zichzelf overlevende middeleeuwse kerk is. Als ze het verleden niet kan of niet wil afzweren, zal ze met dat verleden te gronde gaan. Maar voor het authentieke geloof is het nieuwe wereldbeeld en de ontwikkeling van wetenschap en technologie op zich even weinig gevaarlijk als het oude wereldbeeld en zijn achterhaalde wetenschap en techniek.

De volledige tekst van dit artikel is te lezen in TGL 2002/1. Dit nummer kan online besteld worden.

Voor de discussie over het TGL-cahier van Roger Lenaers, surf naar de pagina's op deze webstek die daarvoor bestemd zijn.