Meer begrip?

09/09/2002
René Van Eynde
[email protected]

Misschien begrijp ik het nu beter? Het komt me voor dat er een verenging van het thema heeft plaatsgevonden toen i.p.v. het thema "mystiek en grond" voor "mystiek en grondeloosheid" werd gekozen.
Die verandering heeft er volgens mij voor gezorgd dat meer dan op de "gewone" mystiek, die een uitnodiging van boven is en een "ja" van de mens veronderstelt, de nadruk is komen te liggen op wat ik gemakshalve "inbrekersmystiek" of "hemelbestormers" noem.
Deze laatste heeft naar mijn aanvoelen meer te lijden van "donkere gruwelijke nachten". Dit soort mystiek is wel in de literatuur meer voorhanden dan de "gewone" mystiek, die veel  "gewone" mensen overvalt en meer onder de noemer van "religieuze ervaringen" wordt geplaatst en dan spijtig genoeg wordt vergeten. Er zijn inderdaad nogal wat hemelbestormers: St.-Jan van het Kruis, Theresa van Avila die een burcht innam, Klaus von Flüele en ook de kleine Thérèse, die moest blijven wachten tot haar normale tijd gekomen was. Ik vergeet er veel. Doordat het hier om een eigen initiatief gaat, was de kans van in het begin al groot dat er een soort dagboek zou worden bijgehouden.
Als het initiatief tot mystiek van de mens uitgaat is er blijkbaar een ingangsexamen af te leggen dat niet van de poes is. Veel contemplatieven zullen me hierin kunnen bijtreden.
Heel andere mystiek is te zien als het initiatief van boven komt (Medjugorje, verhalen van psychotherapeuten...) Dit soort mystiek geeft de mensen veel meer grond onder de voeten en hierin is bijna geen sprake van grondeloosheid. Het probleem met de mystiek is dan dat we ons gaan blindstaren op mystici die boeken schrijven en dan liefst nog op hen die wereldliteratuur produceerden. Zo ligt de lat wel heel hoog. De "gewone" mystiek wordt erg veronachtzaamd. Mijn definitie van mystiek komt dicht bij die van Thomas van Aquino: cognitio Dei experimentalis, een ervaringskennis van God, een religieuze ervaring. En die ervaringen geven veel meer grond dan grondeloosheid en zijn helemaal niet gruwelijk. Met één zo'n ervaring kan je een leven verder.
Ik zit dan nog wel met Jonas in mijn maag waar er een duidelijk initiatief van boven was, en een duidelijk "nee" van Jonas, maar waar uiteindelijk toch de wil van boven werd doorgedrukt. Maar dat verhaal heeft zoveel legendarische trekken dat ik daarvoor misschien de wondere exegese van mensen als Drewermann moet nalezen. De dieptepsychologie heeft het ons voor het eerst mogelijk gemaakt om iets zinnigs te preken over verhalen als Jezus die over het water loopt en niet de dieperik werd ingetrokken (misschien tot spijt van Kierkegaard) en misschien is er in die omgeving voor Jonas ook wel een modernere symboliek te vinden.
Voor het overige: het argument dat je een argument niet mag herhalen, kan ik niet bijtreden. Ik ben de mening toegedaan dat je een argument mag herhalen tot je de respons krijgt dat het gehoord is. Ik volg hier Cicero, zo is al dat Grieks en Latijn toch nog voor iets nuttig geweest, al vind ik het nog steeds spijtig dat Carthago werd verwoest.

Reageren op bovenstaande reactie kan door onderstaand formulier in te vullen en op de knop verzenden te klikken.
Indien gewenst, wordt uw reactie anoniem op de website geplaatst (als u het vakje "Graag anoniem" aankruist). We vragen wel je bekend te maken aan de TGL-redactie door het vak "Naam" in te vullen.