Met de mantel der liefde

16/11/2000
Remi Verwimp
[email protected]

'Moeders voor Moeders' (een Antwerpse liefdadigheidsinstelling, nvdr.) moet worden gered. Pater Luc Versteylen nam daarom het initiatief voor een gezamenlijke brief met Alexandra Colen (prominent Vlaams Blok lid, nvdr.), die de vondelingenschuif  publiek mocht openen.  Voor Versteylen is dit geen politieke, maar een puur menselijke zaak: "Alexandra Colen en ik staan achter dezelfde menselijke en christelijke waarden" (DS 10.11.2000). Wellicht zijn dat: de naastenliefde, de zorg voor deze concrete, behoeftige mens. Zorg die niet langer verleend wordt door ziekenhuizen, bejaardenhuizen, verpleegtehuizen, maar afgewenteld wordt op familie, buren of vrijwilligers. Mantelzorg. Mensen die een mantel van liefde om de schouders slaan van de hulpbehoevende medemens, omdat de verzorgingsmantel van de verzorgingsstaat behoorlijk uitgerafeld en versleten geraakt. De sociale zekerheid wordt  meer en meer afgebouwd.
We leven in een samenleving waarin het geld aan de macht is. Hebzucht is een deugd geworden. Beleggen wordt aangeprezen als een volkssport. Het kapitalisme is het water waar wij in zwemmen. Het bepaalt meer en meer al onze verhoudingen. Ook onze liefde. Ook onze naastenliefde. Het dringt steeds meer door in onze manier van denken en voelen. Het gaat in ons bloed zitten. De homo economicus ­ de geldmakende mens ­ bepaalt de maatschappij. En wie de kar niet kan of wil trekken moet maar afvallen. Op wereldschaal hebben een paar miljard mensen het nakijken. De rijken worden rijker en de armen armer. Zij moeten het doen met ontwikkelingshulp en mantelzorg. Geld geven, kleren inzamelen, voedselbedelingen, zijn humane en  noodzakelijke vormen van hulpverlening. Als hieraan echter geen politieke actie verbonden wordt (zoals bij 'Moeders voor Moeders') dan dreigen zij  in het bewustzijn van mensen de liefde te degraderen tot alléén maar een kwestie van geven, van geld inzamelen. Giften worden dan een vervangingsmiddel voor meeleven met het leed van anderen. Het dient dan als verontschuldiging voor het afzien van grotere gerechtigheid, waartoe wij, zeker als christelijke gemeenschap, gedwongen worden door een maatschappij die al te zeer in de ban is geraakt van het ruilbeginsel, van de 'vrije' markt, het winstprincipe en de concurrentie.
Geld wordt dan de grote bemiddelaar tussen de in de burgerlijke religie geprivatiseerde christelijke deugden en het lijden van de wereld. Geld wordt een quasi-sacrament van medelijden. Als hulp zich beperkt tot het delen van onze overschotjes dan wordt de naastenliefde losgerukt uit het alles omvattende Messiaans verband van de gerechtigheid. Wij zijn geroepen tot een diepere liefde, die ook structureel het onrecht aanpakt, die ook solidariteit is.
In onze samenleving gaat de verrijking van de economisch sterken al te gemakkelijk samen met enkele tegemoetkomingen aan de zwakken. Bescherming van de zwakken is dan eigenlijk de bescherming van de indeling in sterken en zwakken, in rijken en armen. Zo werkt de paarsgroene beleidsverklaring van 17 oktober als een kerstboom met veel pakjes. Heel kleine voor de armsten, heel grote voor de rijksten. De politieke macht functioneert als camouflage voor het schrijnende onrecht  dat de crisis wereldwijd wordt afgewenteld op de Armen, de Arbeiders en de Aarde. Ontwikkelingshulp en mantelzorg moeten aan het wilde kapitalisme een menselijk gelaat geven en zo de Messiaanse wijn van de gerechtigheid geschikt maken om scheutsgewijze aan het liberale water te worden toegevoegd.
In deze context van een snel toenemende tweedeling in de maatschappij tussen rijk en arm gedijt het Vlaams Blok. Wat deze neofascistische partij op het oog heeft is: de macht grijpen, de democratie buiten spel zetten, het stakingsrecht afschaffen, de vakbonden buiten spel zetten,  de sociale zekerheid afbreken, zero tolerantie invoeren en de vloer aanvegen met de meest elementaire mensenrechten. Het 70-puntenplan laat er geen enkele onduidelijkheid over bestaan dat vreemdelingen en vluchtelingen zullen worden uitgesloten.
Maar zoals het wilde kapitalisme moet ook het Vlaams Blok ­ om aan de macht te komen ­ zich eerst een aanvaardbaar burgerlijk pak aanmeten. Een caritatieve instelling als 'Moeders voor Moeders' past perfect in deze strategie.
Zijn dat dan 'dezelfde menselijke en christelijke waarden' waar pater Luc Versteylen voor kiest : een caritatief hulpverlening  gekoppeld aan afbraak van de sociale zekerheid?
Christenen maken een partijdige keuze voor de meest kwetsbaren in de samenleving. Wat gij aan de minsten hebt gedaan. Naastenliefde én gerechtigheid! Niet alleen de man verzorgen die in de handen van de rovers is gevallen, maar ook de rovers zelf aanpakken. Grote bedrijven die Derde Wereldprojecten gaan steunen trekken een scherm op voor de oorzaken van het onrecht.
Het Vlaams Blok trekt met 'Moeders voor Moeders' een scherm op voor de harde uitsluitingspolitiek die het beoogt. Naastenliefde als een mantel om het onrecht toe te dekken.
Zwijgen over de oorzaken van het onrecht maakt ons medeplichtig aan nieuwe slachtoffers.
Is dit niet het moment van de waarheid? Is dit niet het moment waarop kerken, die staan voor de minsten en voor de praktijk van de Messias, moeten overgaan tot een nieuwe geloofsbelijdenis en zich publiek moeten uitspreken tegen de god van het kapitaal en voor de God van het Leven, de Liefde en de Solidariteit?
Laat ons een open, eerbiedige en kritische dialoog aangaan met de kiezers voor extreem rechts. Laat ons de mechanismen van uitsluiting en de angst voor de vreemdeling ook in onszelf uitroeien. Maar een reductie van het racisme tot individuele gedragingen tast de wortel aan van elke strijd tegen ongelijkheid. Het racisme en de verrechtsing moeten ook structureel aangepakt worden.  De verrechtsing in onze samenleving moet op vele vlakken geopenbaard en bestreden worden. Laat ons daarom het cordon sanitaire niet minder maar  meer toepassen tegen het Vlaams Blok, tegen zijn mandatarissen en partijleden. Daar is niets onchristelijk aan. Dat is niet uitsluiting met uitsluiting beantwoorden.  Dat is structureel de wortels van het onrecht uitroeien om meer slachtoffers te voorkomen.
Daarom roepen wij bedrijven, scholen, universiteiten, sociale organisaties, media, ziekenhuizen, kloosters, parochies en andere kerkgemeenschappen op tot een zero tolerantie t.a.v. extreem rechts. Wij roepen op tot een publieke engagementsverklaring tegen het Vlaams Blok. Meter per meter zullen we de democratie moeten veroveren.