Nummers

Korte inhoud van dit nummer

Een teer onderwerp (edito) D'hert, Ignace

Het seksueel misbruik in de kerk is niet beperkt tot de Lage landen noch tot de westerse wereld. Het is evenmin een fenomeen dat enkel de laatste jaren veel wonden en pijn heeft veroorzaakt. De wortels reiken veel dieper. Ze hebben te maken met een kerkbeeld en een visie op seksualiteit die eeuwen oud zijn. Het betreft bovendien denkbeelden die zich beroepen op de Bijbel, die door het kerkelijk beleid op gezagsvolle wijze wordt geduid. Van een vrije, open gedachtewisseling of van een confrontatie van verschillende visies over kerk en seksualiteit is eeuwenlang geen sprake geweest. Het duurt tot Vaticanum II (1962-65) en Humanae Vitae (1968) eer hierin enige verandering komt. Vanaf die tijd wordt de kloof tussen de kerk met haar visie op seksualiteit en de vigerende cultuur steeds groter. Dat verklaart wellicht ook het bijzonder aanstootgevende en het onverdraaglijke van het seksueel misbruik waarmee we geconfronteerd worden, ook al zijn vele feiten reeds lang “verjaard”.

De recente schandalen hebben een aantal leerpunten scherp laten zien. Eén daarvan is dat de slachtoffers in beeld gekomen zijn. En dat daarmee de ernst van de feiten eindelijk erkend wordt. Niemand kan het leed van de slachtoffers nog verkleinen of bagatelliseren. We willen dit uitdrukkelijk laten klinken in dit nummer. Tegelijk komen tal van andere zaken naar voren die om verheldering vragen. Zo bijvoorbeeld het beeld van een kerk dat doordrongen is van het idee van haar goddelijke zending. Natuurlijk loochent ook zij niet dat sommige van haar leden onder de maat blijven. Dat belet niet dat zij vasthoudt aan haar overtuiging dat de kerk als geheel haar zending nooit definitief zal verloochenen. Zo luidt toch de belofte van Jezus zelf: “ Ik ben met jullie, alle dagen, tot aan de voltooiing van deze wereld” (Mt. 28, 20). Maar dit kan toch geen excuus zijn om de kleinmenselijke kant van het instituut te vergoelijken of te minimaliseren.

Het apodictisch spreken van het kerkelijk leergezag inzake seksualiteitsbeleving verraadt een ongevoeligheid voor dit toch wel bijzonder teer onderwerp. Nog steeds claimt zij de bevoegdheid een oordeel uit te spreken over alle vormen van seksualiteitsbeleving die niet beantwoorden aan de zogeheten “scheppingsorde”. Homoseksualiteit wordt “intrinsiek ongeordend” genoemd. Dat dergelijke relaties ook een kerkelijke zegening zouden krijgen is voor velen ondenkbaar. De confrontatie met seksueel misbruik doet uiteraard vragen rijzen betreffende de selectie en vorming van mensen die een kerkelijk ambt of een pastorale functie ambiëren. Ook hierover vindt u bijdragen in dit nummer.

Zowel de kerkbeleving als de waardering van seksualiteit staan op het spel. Bovendien blijken beide nauw met elkaar verweven. Een blik op de geschiedenis maakt veel duidelijk. Het helpt vooral inzicht te krijgen waarom het kerkelijk beleid bepaalde beelden van zichzelf niet kan los laten. Ze heeft er moeite mee haar eigen contingentie te aanvaarden. Ten slotte worden in de volgende artikelen bijdragen geleverd aan een evenwichtige en positieve visie op seksualiteit.
 

Lichamelijkheid en seks in het vroege christendom Lamberigts, Mathijs

De positie van Augustinus was van doorslaggevend belang over hoe er met lichamelijkheid en seksualiteit werd omgegaan in het christendom.

Een zondige en heilige kerk Borgman, Erik

Rond seksualiteit en seksueel misbruik werd in de hele samenleving tot in de jaren zestig actief gezwegen. Wat is de eigen aard van het seksueel misbruik binnen de katholieke kerk en waarom werd het lang niet gezien en aangepakt?

Er zijn geen woorden voor de Groot-Kopetzky, Bärbel

Slachtoffers van seksueel geweld door religieuzen en priesters werden vaak decennia niet gehoord. Indien zij er toch over spraken, werden zij vaak niet geloofd. Dat zij hun verhalen nu kwijt kunnen, is voor hen een erkenning en een opluchting, ook al rijt het weer oude wonden open. Wat is het verhaal van de slachtoffers?

Seksueel misbruik, een seksuele zonde? Demasure, Karlijn

Kan men in het geval van seksueel misbruik bij kinderen spreken over een seksuele zonde? Dr. Karlijn Demasure onderzoekt het voor ons.

Macht & psyche van Doren, Els

Volgens Patrick Degrieck zijn er twee grote krachtlijnen die de vraag omtrent seksueel misbruik in de kerk en de houding van de kerk t.a.v. dat misbruik situeren. Hij licht zijn standpunten voor ons toe.

Seksueel misbruik en de katholieke kerk. Door schade en schande wijs geworden? Bisschops, Anke

Welke lessen kunnen we trekken uit wat er de afgelopen jaren bekend werd over het seksuele misbruik in de katholieke kerk? Anke Bisschops bekijkt dit voor ons en gaat na wat dit nu betekent voor de vorming en opleiding van priesters en religieuzen.

Het taboe van de schaamte van Doren, Els

Het taboe op seksualiteit is weggevallen, waar vroeger over niets gesproken mocht worden, is er nu niets meer waarover schaamte mag hangen. Hoe speelt dit bij jongeren, hoe ervaren ze invloed van seksuele beelden, bv. erotisch getinte reclameborden, die ze vaak tegenkomen, op de ontwikkeling van hun seksualtiteit? Waar halen ze informatie? Marie Van Sant, vormingswerker Zin-d’erin(g) en Svenja Vergauwen, medewerker van Jeugd & Seksualiteit, vertellen.

"Are we having sex now or what?" De taal van seksuele opvoeding Van Crombrugge, Hans

Seksuele opvoeding bestaat niet alleen uit het verstrekken van informatie en het wijzen op een verantwoordelijke, waardevolle seksualiteit. Ook het morele en het spirituele spreken over seksualiteit zijn belangrijk.

Seksueel verlangen, een spirituele ervaring Knieps-Port le Roi, Thomas

De spirituele of “primordiale” dimensie van de menselijke seksualiteitsbeleving blijkt niet zo gemakkelijk te doorgronden. Om hierin een inzicht te verwerven, heeft de auteur beroep gedaan op een hedendaagse fenomenologische benadering van de seksuele begeerte.

In het huis van God is plaats voor velen Koster, Theo

Op verschillende manieren wordt de nabijheid van God in concrete mensenlevens ervaarbaar. Soms kun je spreken over of is er sprake van een sacrament. Sacramenten zijn rituele handelingen, waarin de persoonlijke verhouding tot God wordt uitgedrukt. Vaak is God verrassend aanwezig in menselijke verbanden waarin je dit niet verwacht. Dit gaan we nader verkennen.

Gezegend de liefde van de holebi's Beckers, Rik

Het huwelijk tussen man en vrouw blijft onverminderd populair, maar daarnaast is er sprake van een groeiende acceptatie en erkenning van andere verbintenissen. In het volgende artikel gaan we dieper in op de vriendschapszegen.