Ik heb het artikel over parochiale catechese aandachtig gelezen. Ik merk dat het verhaal sterk gekleurd is door de plaatselijke parochiale situatie en dat vind ik ook goed.
Als ik hier enkele bedenkingen formuleer, dan is dat uiteraard ook sterk vanuit mijn parochie. Ik ben pastoor in Proosterbos-Maasmechelen.
De indeling in 'Pistes' werkt verhelderend. Zo wordt veel herkenbaar.
Over die derde piste heb ik destijds reeds gelezen bij Jef De Kesel. Toen vroeg ik mij ook reeds af of dit werken met een onderscheid tussen ritueel en sacrament, wel hanteerbaar is in de praktijk. In uw evaluatie bij de derde piste beschrijft u trouwens ook hoe moeilijk en delicaat dit in praktijk zou kunnen worden.
Met de vierde Piste heb ik moeite omdat de huidige praktijk rond sacramenten precies weggeschoven wordt. U wilt de sacramenten en de vraag naar sacramenten precies naar de achtergrond schuiven. Ik denk dat wij voorlopig niet anders kunnen dan sacramenten aan te grijpen. Iets sterker geformuleerd kan dat dan zo klinken: we moeten nu de vraag naar sacramenten gebruiken. Wanneer we de sacramenten volks aangrijpen kunnen wij de mensen uitnodigen, liefst in groep, om samen een stukje op weg te gaan.
Je vertrekt zo van hun volkse, soms weinig diep gemotiveerde vraag, maar terwijl je met hen, met de kinderen en de jongeren op weg gaat, kan er wellicht heel moeizaam toch iets uitklaren, iets meer ontdekt worden, tenminste als het gebeuren onderweg creatief kan verlopen.
Met hen op weg gaan, naar aanleiding van een sacrament, en zo tot iets meer inzicht en tot een iets meer bewuste keuze proberen te komen, vraagt wellicht ook een heel praktische aanpak. Aan de ouders en de jongeren vertellen wij een grote theorie.
We zeggen gewoon dat in deze tijd zich een nieuwe aanpak opdringt, dat langere wegen nodig zijn en dat er een iets meer bewuste keuze en engagement verwacht worden.
"Alleen een meer bewust christen-zijn heeft toekomst."
Zo zijn wij dit jaar in onze parochie, naar aanleiding van de eerste communie, heel uitdrukkelijk afgestapt van één feestelijke dag. Wij spreken nu van een eerste communie-periode en wij bieden o.a. naast aangepaste parochie-catechese, voor ouders en voor kinderen, ook vier gezinsvieringen aan waar de ouders hun kinderen kunnen in voorgaan. Volkse mensen moeten 'voelen' dat er werkelijk iets veranderd is en moet veranderen.
In onze parochie vieren wij met Pinksteren voor het eerst het Vormsel met jongeren van 17 jaar. Ook vanuit deze praktijk, die alles behalve gemakkelijk en vanzelfsprekend verliep, blijf ik er toch van overtuigd dat wij sacramenten, zeker het meest pastorale sacrament, het Vormsel, veel sterker moeten 'gebruiken'. Zo is het toch ook in de kerkgeschiedenis gebeurd. Creatieve, moedige pastores, hebben destijds ook het Vormsel verschoven naar een latere leeftijd omdat door een nieuwe geest het samenleven en het geloven ook toen heel sterk veranderd was. Trouwens, zonder sacramenten als aanleiding vermoed ik dat er ook niet veel openheid en vraag is naar catechese.
Wat u in de vierde Piste voorstelt lijkt mij een te grote sprong. Zo spring je voorbij aan de situatie dat in Vlaanderen nog jaarlijks vele kinderen hun eerste communie doen en dat er ook nog eens zoveel kinderen gevormd worden op een wijze alsof er geen secularisatie en kerkvervreemding heeft plaats gehad. Als wij de sacramenten nu niet aangrijpen en vernieuwen, vermoed ik dat het steeds meer poppenkast zal worden.
Ik geloof en hoop vooral dat zo vlug mogelijk kan gebeuren wat u in piste vier voorstelt en dat er o.a. een nieuwe vraag naar sacramenten zal komen vanuit een spiritueel zoekproces. Maar zo ver zijn we nog lang niet. Zo wordt er volgens mij te ver gesprongen en wordt er een stap overgeslagen. Eerst moet er creatief gewerkt worden aan brede, lange wegen. Ik zou wensen dat vele parochies de moed en de kracht zouden vinden om naar aanleiding van sacramenten, op weg te gaan met ouders en jongeren nl. via brede, lange wegen. Door zulke projecten kan de parochiepastoraal terug boeiender worden. Natuurlijk zal die aanpak ook veel knokken en wroeten vragen.
Wanneer de pastorale moed en creativiteit op dit vlak zouden ontbreken, dan zullen wij jammer genoeg nog sterker vastvaren in een enge en erg ontmoedigende 'servicepastoraal'.
Uit de praktijk van een aantal parochies die, naar aanleiding van het Vormsel, zich wagen aan een nieuw en creatief project, kan wellicht stilaan een vijfde piste groeien. Als ik het chronologisch bekijk zou ik de vierde piste zoals u het beschrijft, de vijfde piste noemen. Het gaan van de lange weg, het aangrijpen van sacramenten, vooral het sacrament van het Vormsel, zou ik eerder als vierde piste willen benoemen.
Ik vermoed dat er in een aantal parochies iets nieuws aan het groeien is naar aanleiding van de lange, brede weg. Deze parochies die naar aanleiding van het Vormsel deze weg riskeren, zouden nu misschien meer aan het woord moeten komen. Ik vermoed dat er een aantal hoopvolle elementen te putten zijn uit hun boeiende maar tevens veeleisende praktijk.
Beste Renilde Vos, uw verhaal doet mij mee dromen over een vijfde piste (u noemt die de vierde piste), maar ik vermoed dat er eerst hard gewerkt moet worden aan de vierde piste die ik dus anders invul dan in Herent.

Oktaaf Rutten Proosterbos - Maasmechelen