Antwoord & vraag

7/12/2000
Frans Van der Weyden
[email protected]

Dank voor uw artikel.
Toch stel ik mij een vraag: "Waarover gaat het eigenlijk?" In de werkelijkheid? U schrijft: "Wij mogen de christelijke en joodse traditie van medelijden ..."
Wat bedoelt u juist met deze 'traditie'? Het gebeuren of het 'goed', de hardware?
Ik meen te mogen vaststellen dat wij allemaal in een 'menselijke' traditie leven, een soort 'grondtraditie' die we meekregen van moeder en vader, toen we leerden spreken en denken. Mogen wij dat onze 'oertraditie' noemen?
In die zin zei Gezelle wel tegen de Vlaamse mensen: "Wees Vlaming die God Vlaming schiep ..." Iets wat we moeten worden, in die zin dat we het kunnen, dat wat het enige is wat we kunnen, waartoe wij de fundamenten hebben ingegoten gekregen, de basis...
Ik vermoed dat niemand daaruit komt, zonder grote schade, onherstelbare.
Maar daarbovenop werd een andere 'op'gebouwd met 'ontleende' bouwstenen, die feitelijk tot onze persoonlijkheid werd.
Dat verschilt wel erg van mens tot mens, maar vertoont toch grote gelijkenis: iemand is vanaf kind vrijzinnig, joods, islamitisch of mormoons, boeddhistisch ... en 'leeft' de facto van die persoonlijkheidsvorm, met al zijn goede eigenschappen en nadelen.
Is dat niet de tragedie geweest van Jean Garaudy, eerst idealist en marxist, dan katholiek, later islamiet ... en nu waarschijnlijk helemaal krankzinnig?
Elke traditie is wel exclusief, en gedeeltelijk 'verkeerd', onjuist: misschien is er maar een of twee percent juist, dus 'waar' in dat levend geheel, en staat elk mens voor een reuzentaak, inzicht in zijn persoonlijkheid te krijgen, en het 'verkeerde, onjuiste' bij te regelen. Een levenswerk en een opdracht.
Dat is even waar voor een joodse, christelijke of vrijzinnige instelling van een persoon, en aan die taak kan niemand ontsnappen, door b.v. van 'traditie' te veranderen, 'over te lopen' of zich te bekeren naar een andere.
Wie een boom verplant, ...
Dat is, vermoed ik toch, een verkeerd begrip van 'bekering', boete, teshuva of metanoia...
Datzelfde zien we door Jezus Christus aangestipt in zijn uitspraken, in zover daar wat authentisch van bewaard is. B.v. in zijn houding tegenover wat mensen gewoonlijk in het midden stellen.
Trouwens, iets 'in het midden stellen' lijkt wel louter evangelisch te zijn, uniek 'christelijk'.
Viermaal zien we "iemand in het midden", in het Nieuwe Testament, nl. die man met zijn verschrompelde hand, die zogezegd overspelige vrouw, en dat arm meisje, dat het hoofd van de 'profeet' opeiste, tot ze haar zin gekregen had, en ons allen dan verbaast met de woorden: "He, Pee, als gij een profeet zijt, zeg dan nu nog eens, dat mijn moerder een hoer is!" Waarop die arme Jan zijn vuilbek dichthield, misschien had hij geen adem meer.
Buiten deze drie situaties zien we alleen nog dat Jezus een klein kindje "in het midden stelt" als drager van teken en beeld van God, en zegt "Als gij ..."
In het Oude Testament staat zoiets wel nergens, noch in de septuagint, noch in de Tenah ... in de hele 'bijbel' niet. Evenmin vond in het in de 'Hoofdbel', de Intertestamentaire Geschriften.
Waren die auteurs zo stierisch dat zij zichzelf alleen "in het midden stelden", zichzelf dachten als Zeus, Jahwe, ... onbewust dachten dat zijzelf God waren?
In elk geval blijkt wel 90 % of meer van de oude tradities en erfgoed vandaag dwaze verbeelding te zijn, fundalmenteel 'leugens', die we liefst als historisch erfgoed in musea bewaren, niet laten functioneren als normen voor ethiek, moraal of geloof.
Ik vrees dat wij te gevaarlijk omgaan met die explosieve traditiegoederen, en ze lichtzinnig omwisselen als een jas of een vest?
Ik denk nu aan mijn vriend Gaston, die op een goede morgen wakker werd, en stamelde: "I ... am ... a ... Protestant!?" Volgens mij is hij nooit iets geweest, katholiek noch protestant, noch mormoon ... maar ziek.
En ziek "in de geest" ziet men zomaar niet, vermoedelijk krijgt zelfs nooit een psycholoog noch psychiater vat op deze verwarde mens(en).
Ik vrees dat we hier ook de wortels vinden van elk fanatisme, die dodelijke ziekte, die brave mensen tot vrome moordenaars maakt.
Een fanatiek mens is een zieke, die elke steun en hulp weigert, door zijn angsten en pijn: voor hem moet de eigen traditie 100 % juist, exact en waar zijn, anders stikken zij van schrik.
Voor mij is God, zo Hij bestaat en Liefde is, dan een 'God', die ons eerbiedigt, onze vrijheid 'respecteert', die kleine mensen ziet staan.
En als Hij 'mij', iemand iets vraagt, dan is het wel, dat we elk ander mens, die tegen ons aanloopt, 'zien staan' en benaderen met eerbied en liefde, als zijn liefste kinderen zijn. Liefdedienst laten gebeuren, de 'godsdienst' dus,
(onderwerpsgenitief), waar dus God het onderwerp is, God diegene die 'werkt', en wij misschien mogen 'helpen', in de weg staan, zoals een kindje zijn vader mag helpen, in de schrijnwerkerij... tot ie op zijn duim slaat.
Is volgens het christelijk geloof 'God' geen kindje geworden, te midden van de mensen? Wij mogen werken, kiezen voor Hem, maar als christen moeten wij wel niets, tenminste als we christen zijn, zoon en erfgenaam van 'de Vader' die Liefde is: Zij laat toch wel niemand vallen, niet?
Als besluit dan, uw voorstelling van 'traditie' bevalt mij niet, ... lijkt misleidend. Ik vrees dat 'traditie' daar gezien en gebruikt wordt als een idee, een begrip, een geestelijk 'ding', een abstractie, ... dus een spook met kop en poten ... en een lange giftige staart?
Die joods-christelijke traditie, die mij misvormde, heeft veel angst en nutteloze afkeer, vijandschap in mijn ziel gekweekt, waar ik nog niet van af ben.
In elk geval, oprechte dank voor uw artikel.
Frans

Reageren op bovenstaand artikel kan door onderstaand formulier in te vullen en op de knop verzenden te klikken.
Indien gewenst, wordt uw reactie anoniem op de website geplaatst (als u het vakje "Graag anoniem" aankruist). We vragen wel je bekend te maken aan de TGL-redactie door het vak "Naam" in te vullen.