Alles behalve individualisme
20/5/2000
Tommy Elskens
[email protected]
Het ideaal profiel van de integere mens kan ik niet positief, maar wel negatief formuleren: een fundi-individualist kan hij niet zijn. Ik ben overigens uiterst verbaasd, dat iemand die onzin neerpent. Waarom?
Het antwoord is uiterst eenvoudig en tweeledig:
Ten eerste is de mens een sociaal dier. Nu is het allen welbekend dat, om te socialiseren, je rekening moet houden met de ander, dus je moet je individualisme opgeven om natuurlijk te leven. Er zijn altijd wel mensen die beweren dat we de natuur kunnen overtroeven, maar dit is een hoogst immorele daad die de gehele (moderne) geschiedenis door al tot brokken geleid heeft. Is de schepping immers geen gave Gods, die we, hoewel we hem moeten beheersen zoals God ons heeft opgedragen, met eerbied tegemoet moeten treden?
Ten tweede leidt extremistisch individualisme automatisch tot egoïsme. Vele kunstenaars waren waardeloos als mens, denken we bijvoorbeeld aan Multatuli, die zijn kinderen liet verkommeren.
Egoïsme leidt tot zelfverheerlijking en bijgevolg is men blind voor de noden van een ander. Vanuit dit licht bekeken, kan "oorspronkelijkheid in het denken" en "individualisme" niet in één persoon verenigd worden. Een individualist is gevangen in zijn wereldje van het eigen voordeel.
Kortom, de ondeugd van het individualisme stelt de deur naar alle andere deuren open, met de onvermijdelijke tussenstap van het egoïsme.
Nu wil ik niet moraliseren, maar daar loopt het tegenwoordig mank: mensen zijn té individualistisch geworden, zijn (zoals hierboven reeds vermeld) hebzuchtig geworden en maken zichzelf wijs hierdoor gelukkig te zijn. De allesvernietigende, kapitalistische consumptiemaatschappij is niets anders dan een uitvloeisel van het individualisme.
Pleit ik dan voor een kuddegeest? Zeker niet; alleen moeten we, zoals zo vaak in het leven, de gulden middenweg zoeken. Misschien vinden we zo nog het ideale profiel: het zal allicht niét radicaal zijn in enig karakterieel opzicht, behalve dan (mijn excuses voor dit afschuwelijk en overbodig cliché) dat zo'n mens radicaal voor het goede zal kiezen?