We slepen ook een heden mee

11/12/2001
Johan Jansen
[email protected]

Als reactie op de tekst van E. Borgman schrijft J. Fleurbaey "We slepen een verleden mee". Tijdens het lezen dacht ik aan het volgende.
De christelijke kerken leren dat iedere mens wordt geboren met de erfschuld, de zg. erfzonde en dat de mens zichzelf daarvan niet kan verlossen.
Ontwikkelde katholieken zijn verontwaardigd omdat Rome hen te lang heeft aangemoedigd de officiële leer aan te nemen in plaats van de wetenschappelijke consensus te accepteren van hedendaagse exegeten die publiceren over erfschuld.
Het is teleurstellend voor mij, als rooms-katholiek, nog in de Catechismus van de Katholieke Kerk (1992) te lezen dat de mens kwam in het aards paradijs en dat de dingen verkeerd liepen vanwege het gedrag van de mens. Wat gebeurt er met deze doctrine, gerelateerd als die is aan een letterlijk verstaan van de de Bijbel i.v.m. schepping - zondeval - verlossing, wanneer er geen Zondeval (zoals beschreven in Genesis 3) was?
Natuurlijk is er 'kwaad' en 'zonde' in deze wereld, maar 'geërfde' schuld die alleen maar kan worden gedelgd door een bloedig offer van de Zoon van God (een metafoor)? Dat kan niet langer meer worden verklaard aan ontwikkelde katholieken van de 21ste eeuw.
De kracht van de Genesisverhalen gaat verloren wanneer gelovigen vragen stellen zoals: Gebeurde het precies zo? Rooms-katholieken uit vroeger tijden kan men echter niets kwalijk nemen. Hun ervaring heeft hen ertoe geleid de verhalen te verstaan zoals gepredikt door priesters vanaf de preekstoel, de officiele leer van het magisterium in Rome.
De CKK 1992 leert: "Het verhaal van de Zondeval in Genesis 3 gebruikt figuurlijke taal maar bevestigt een oorspronkelijke gebeurtenis, een daad die plaatsgreep in het begin van de mensengeschiedenis" (p. 390; eigen cursivering). "De dood doet zijn intrede in de geschiedenis" (p. 400). Wetenschappelijk gesproken zijn deze twee citaten uit de CKK 1992  historische nonsens. Waarom die formulering? Theologisch gesproken volkomen onnodig.
Het universum ontstond miljarden jaren geleden en binnen de laatste 300.000 jaren bestaat de homo sapiens. Waar vinden we nu in de historie een punt in de evolutie waarop de mens een onbetaalbare schuld op zich laadde? Wat voor soort zonde was dat dan? Want de CKK 1992 leert over een werkelijke gebeurtenis.
Bovendien, ik zie niet dat er een 'erf'schuld kan bestaan. Gevolgen van het gedrag van voorouders zijn mogelijk, maar de mens kan alleen maar zelf de oorzaak zijn van 'schuld'.
Er zijn godsdienstige concepties en beelden van God in de christelijke kerken die in onze dagen onwerkbaar zijn. Dat wordt bijvoorbeeld duidelijk wanneer we te maken krijgen met de vraag van bona fide katholieken: Hoe is het mogelijk dat christenen met goed fatsoen volhouden dat de gehele wereld, alle mensen, verlost worden door de toevallige, historische dood van precies één enkele joodse man (cf. Schillebeeckx)? En waarvan verlost (zie boven)?
Het is goed voor hedendaagse katholieken de historische feiten te kennen en de ontwikkeling van de leer van de r-k kerk. Niets is pathetischer dan een volwassen katholiek die geen besef heeft van de veranderingen in de leer van pausen en universele Concilies in de r-k kerk in de loop der eeuwen.

Reageren op bovenstaand artikel kan door onderstaand formulier in te vullen en op de knop verzenden te klikken.
Indien gewenst, wordt uw reactie anoniem op de website geplaatst (als u het vakje "Graag anoniem" aankruist). We vragen wel je bekend te maken aan de TGL-redactie door het vak "Naam" in te vullen.