De eucharistie - ruimer dan een liefdesteken

20/12/2000
Tomas Folens
[email protected]

Ik zou graag reageren op de manier waarop u de eucharistie omschrijft.  Ik ga volledig met u akkoord als u zegt dat de Kerk sacrament moet zijn van Gods liefde.  Die liefde is een wezenlijk element van het christen-zijn.  Maar ook niet-gelovigen hebben liefde in zich.  Daarom ligt voor mij het wezenlijke van het christendom veel dieper.  Niet alleen liefde is belangrijk maar ook geloof en hoop. 

Geloof houdt voor mij in dat je als christen dankbaar staat tegenover wat je gekregen hebt.  De eucharistie is daar voor mij een wezenlijke uitdrukking van.  Bij het zegengebed over het brood spreekt de priester volgende woorden:
    "Gezegend zijt Gij, God, Heer van al wat leeft,
    uit uw milde hand hebben wij dit brood ontvangen.
    Aan u dragen wij op: de vrucht van de aarde,
    het werk van onze handen.    
    Maak het voor ons tot brood van eeuwig leven."
Het zegengebed over de beker is gelijkaardig.  In dit gebed ligt veel meer vervat dan Jezus' liefde.  Hierin ligt ook Gods liefde vervat die ons ons dagelijks brood geeft.  In het gebed ligt ook de verantwoordelijkheid voor de schepping.  Als ik de joodse traditie in gedachten houdt, dan gaan danken en smeken hand in hand.  "Doet dit tot mijn gedachtenis" is niet alleen een oproep om eventjes stil te staan bij wat 2000 jaar geleden gebeurde, maar is een opnieuw voltrekken, een "andenkende denken".  En ik ben er van overtuigd dat ik nog niet alle aspecten van de eucharistie kan bevatten.  Jezus heeft volgens mij letterlijk bedoeld: "Herhaal dit gebeuren".  Je ontdekt er telkens opnieuw een ander aspect in van je geloof.  De transsubstantiatieleer (leer over de verandering van brood en wijn in lichaam en bloed van Christus, nvdr.) is een poging om het aanwezig worden, het opnieuw gebeuren een naam te geven.  Zelf sta ik meer achter de visie van Durwell.  Deze laatste probeert de 'gedaanteverandering' van brood en wijn te benaderen vanuit andere geloofsgeheimen. 
De visie die hij beschrijft stelt dat brood en wijn al hun uiteindelijke vervulling bereiken.  Aan de hand van een eschatologische (eschatologie: leer van het einde van de wereld en het laatste oordeel, nvdr.) dimensie probeert hij om een andere visie te brengen die meer recht doet aan de realiteit.  Maar is theologie niet altijd een beschrijven dat de werkelijkheid niet kan bevatten.

Door de eschatologie te betrekken in de 'gedaanteverandering' van brood en wijn ben ik bij een derde belangrijk aspect van wat voor mij geloof inhoudt gekomen, namelijk de hoop.  Als christen mogen we hopen op een nieuwe wereld: een nieuwe aarde en een nieuwe hemel.  Maar ook dichter mogen we hopen op verzoening voor de draden in ons levensweb die we gebroken hebben.  Dat is voor mij het wezenlijke van de christelijke boodschap: na dood komt leven.  Ook het verrijzenisgebeuren steekt voor mij in de eucharistie, doorheen die eschatologische dimensie.

Het sacrament overstijgt dan ook voor mij elk begrijpen, zeker dat van de letterlijke betekenis van woorden.  Ik heb geprobeerd enkele elementen die ik zie aan te halen.  Maar ik denk dat er nog veel meer te vinden zijn.  Is dit geen pure genade?  Dan zeg je waarschijnlijk: "Je moet toch gelovig zijn om dit alles te zien, dus werken sacramenten toch niet op zichzelf".  Maar zouden al deze aspecten niet aanwezig zijn mocht ik ze niet gezien hebben of mocht ik ze anders zien?